HPV ve Rahim Ağzı Kanseri: Bilmeniz Gerekenler

HPV ve Rahim Ağzı Kanseri: Korunma, Tarama ve Tedavi

Human Papilloma Virüs, cinsel yolla bulaşan en yaygın enfeksiyondur ve dünya genelinde cinsel aktif kadınların yaklaşık yüzde 80'i yaşamları boyunca bu virüsle karşılaşır. HPV enfeksiyonlarının büyük çoğunluğu bağışıklık sistemi tarafından temizlenir ve herhangi bir sorun yaratmaz. Ancak bazı yüksek riskli HPV tipleri, kalıcı enfeksiyon oluşturduğunda rahim ağzı kanserine yol açabilir. Önemli olan şu ki rahim ağzı kanseri, erken tanı ve HPV aşısı ile büyük ölçüde önlenebilir bir hastalıktır.

Rahim ağzı kanseri, dünya genelinde kadınlarda dördüncü en sık görülen kanser türüdür ve her yıl yarım milyondan fazla yeni vaka tanı almaktadır. Ancak düzenli tarama programları ve HPV aşısının yaygınlaşmasıyla bu kanser türü önemli ölçüde azaltılabilir. Tarama, prekanseröz değişikliklerin erken tespitini sağlar ve kanser gelişmeden önce müdahale imkanı verir.

HPV Hakkında Temel Bilgiler

HPV, 200'den fazla tipi tanımlanmış geniş bir virüs ailesidir ve bunların yaklaşık 40'ı genital bölgeyi etkiler. Virüs tipleri, kanser yapma potansiyellerine göre düşük riskli ve yüksek riskli olarak sınıflandırılır. Düşük riskli tipler, özellikle HPV 6 ve 11, genital siğillere neden olur ancak kanser riski taşımaz.

Yüksek riskli tipler ise rahim ağzı kanserinin ana nedenidir. HPV 16 ve 18 en tehlikeli tiplerdir ve rahim ağzı kanserlerinin yaklaşık yüzde 70'inden sorumludur. HPV 31, 33, 45, 52 ve 58 de yüksek riskli tipler arasındadır. Bu tipler kalıcı enfeksiyon oluşturduğunda, zaman içinde rahim ağzı hücrelerinde prekanseröz değişikliklere ve sonunda kansere yol açabilir.

Bulaşma ve Risk Faktörleri

HPV, vajinal, anal veya oral cinsel temas yoluyla bulaşır. Genital bölge deri temasıyla da bulaşabilir ve bu nedenle kondom tam koruma sağlamaz. Enfeksiyon genellikle belirti vermez ve kişi taşıyıcı olduğunun farkında olmadan virüsü partnerine bulaştırabilir. Virüs yıllarca latent kalabilir ve bu nedenle enfeksiyonun ne zaman bulaştığını belirlemek güçtür.

Risk faktörleri arasında erken yaşta cinsel aktiviteye başlama, çok sayıda cinsel partner, sigara kullanımı ve zayıf bağışıklık sistemi sayılabilir. Uzun süreli oral kontraseptif kullanımı ve çok sayıda doğum da riski artırabilir. Diğer cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların varlığı, özellikle HIV enfeksiyonu, HPV enfeksiyonunun kalıcı hale gelme riskini artırır.

Enfeksiyonun DoÄŸal Seyri

HPV enfeksiyonlarının yüzde 90'ı, bağışıklık sistemi tarafından iki yıl içinde kendiliğinden temizlenir. Geri kalan yüzde 10'luk kısımda enfeksiyon kalıcı hale gelir ve bu durum kanser riskini artırır. Kalıcı yüksek riskli HPV enfeksiyonu, rahim ağzı hücrelerinde prekanseröz değişikliklere neden olabilir.

Prekanseröz lezyonlar, servikal intraepitelyal neoplazi olarak adlandırılır ve derecelendirilir. CIN 1 düşük dereceli lezyondur ve çoğu kendiliğinden geriler. CIN 2 orta derece lezyondur ve takip veya tedavi gerektirebilir. CIN 3 yüksek dereceli lezyondur ve tedavi gerektirir çünkü tedavi edilmezse invaziv kansere ilerleyebilir. HPV enfeksiyonundan invaziv kansere ilerleme genellikle 10-20 yıl sürer ve bu uzun süre, tarama ile erken müdahale için önemli bir fırsat penceresi sunar.

Tarama Yöntemleri

Pap smear testi, rahim ağzından alınan hücre örneğinin mikroskop altında incelenmesidir. Bu test, 50 yılı aşkın süredir kullanılmaktadır ve rahim ağzı kanserinden ölümleri yüzde 80 oranında azaltmıştır. Anormal hücrelerin erken tespitini sağlar ve prekanseröz lezyonların kanser gelişmeden önce tedavi edilmesine olanak tanır.

HPV DNA testi, yüksek riskli HPV tiplerinin varlığını tespit eder ve Pap smear testinden daha hassastır. Bu test özellikle 30 yaş üstü kadınlarda önerilir ve primer tarama yöntemi olarak veya Pap smear ile birlikte ko-test olarak kullanılabilir. HPV negatif sonucu, düşük risk anlamına gelir ve tarama aralığı uzatılabilir.

Tarama önerileri yaşa göre değişir. 21-29 yaş arası kadınlarda üç yılda bir Pap smear önerilir. 30-65 yaş arası kadınlarda beş yılda bir HPV testi artı Pap smear, beş yılda bir yalnız HPV testi veya üç yılda bir Pap smear seçenekleri vardır. 65 yaş üstünde, yeterli negatif tarama geçmişi varsa tarama sonlandırılabilir.

HPV Aşısı

HPV aşısı, rahim ağzı kanserinin önlenmesinde devrim niteliğinde bir gelişmedir. Günümüzde kullanılan Gardasil 9 aşısı, dokuz HPV tipine karşı koruma sağlar ve rahim ağzı kanserlerinin yüzde 90'ından fazlasını önleme potansiyeline sahiptir. Aşı ayrıca genital siğilleri de yüzde 90 oranında önler.

Aşı, cinsel aktivite başlamadan önce yapıldığında en etkilidir çünkü henüz virüsle karşılaşılmamıştır. Rutin aşılama 11-12 yaşındaki kız ve erkekler için önerilir. Ancak daha önce aşılanmamış bireylerde 26 yaşına kadar yakalama aşılaması yapılabilir. 27-45 yaş arasında aşı hala fayda sağlayabilir ancak bireysel karar gerektirir.

Aşı güvenliği konusunda kapsamlı çalışmalar yapılmıştır ve milyonlarca doz uygulanmıştır. Yan etkiler genellikle hafiftir ve enjeksiyon yerinde ağrı, hafif ateş gibi belirtilerle sınırlıdır. Ciddi yan etki riski çok düşüktür. Aşı gebelikte önerilmez ve gebelik planlanıyorsa ertelenmelidir.

Prekanseröz Lezyonların Tedavisi

CIN 1 lezyonlarının çoğu kendiliğinden geriler ve genellikle izlem yeterlidir. Düzenli Pap smear ve HPV testi ile takip yapılır. Lezyon ilerler veya uzun süre devam ederse tedavi düşünülür.

CIN 2 ve CIN 3 lezyonlarında tedavi genellikle gereklidir. LEEP, yani döngü elektrocerrahi eksizyon prosedürü, en yaygın kullanılan yöntemdir. Bu işlemde elektrikli bir döngü ile anormal doku çıkarılır ve hem tanı hem tedavi sağlar. Konizasyon, koni şeklinde daha büyük doku çıkarılmasıdır ve daha geniş lezyonlarda tercih edilebilir. Bu yöntemler, patolojik inceleme imkanı sunar ve lezyon sınırlarının temiz olup olmadığını değerlendirmeye olanak tanır.

Korunma ve Öneriler

HPV ve rahim ağzı kanserinden korunmak için birkaç strateji birlikte uygulanmalıdır. HPV aşısı, cinsel aktivite öncesi yapıldığında en etkili korumayı sağlar. Düzenli tarama, prekanseröz lezyonların erken tespiti ve tedavisi için gereklidir. Güvenli cinsel davranış ve kondom kullanımı riski azaltır, ancak tam koruma sağlamaz. Sigara bırakmak da önemlidir çünkü sigara, HPV enfeksiyonunun kalıcı hale gelme riskini artırır.

KliniÄŸimizde HPV Tarama ve Tedavi

Op. Dr. Tamella Taghiyeva, HPV enfeksiyonu ve rahim ağzı kanseri taramasında geniş deneyime sahiptir. Kliniğimizde Pap smear ve HPV testi, kolposkopi ve biyopsi, LEEP prosedürü ve prekanseröz lezyon tedavisi sunulmaktadır. HPV aşısı danışmanlığı, bireyselleştirilmiş tarama programı ve düzenli takip hizmetlerimiz arasındadır. Servikal kanser taraması için randevu alın; erken tanı hayat kurtarır.