Pelvik organların aşağı sarkması.
Pelvik Organ Prolapsusu Nedir?
Pelvik organ prolapsusu, pelvik taban kasları ve bağ dokularının zayıflaması sonucu rahim, mesane veya rektum gibi pelvik organların vajina içine ya da dışına sarkması durumudur. Kadınların yüzde 50'sine kadar bir dereceye kadar pelvik organ prolapsusu görülebilir ve bu durum özellikle doğum yapmış ve menopoz sonrası kadınlarda yaygındır.
Pelvik organ prolapsusu yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyebilmekle birlikte etkili tedavi seçenekleri mevcuttur. Çoğu kadın uygun tedavi ile normal yaşamına dönebilir ve şikayetlerinden kurtulabilir.
Pelvik Organ Prolapsusu Türleri
Sistosel yani mesane sarkması en sık görülen prolapsus türüdür. Mesanenin vajina ön duvarına doğru sarkmasıyla oluşur ve idrar sorunlarına neden olur. Üretrosel ise üretranın sarkmasıdır ve genellikle sistosel ile birlikte görülür.
Rektosel yani rektum sarkması, rektumun vajina arka duvarına doğru sarkmasıyla karakterizedir ve dışkılama güçlüğüne yol açar. Uterin prolapsus rahmin vajina içine doğru inmesidir ve ileri evrelerde vajina dışına çıkabilir. Vajinal vault prolapsusu histerektomi sonrası vajina tavanının sarkmasıdır. Enterosel ise ince bağırsağın vajinaya doğru fıtıklaşmasıdır.
Evreleme
Pelvik organ prolapsusu evrelere ayrılır. Evre 0'da prolapsus yoktur. Evre I'de en alt nokta himen seviyesinin 1 cm üzerindedir. Evre II'de en alt nokta himen seviyesinin 1 cm altı veya üstündedir. Evre III'te himen seviyesinin 1 cm'den fazla altındadır. Evre IV'te tam eversyon veya prolapsus görülür.
Nedenleri ve Risk Faktörleri
Vajinal doğum en önemli risk faktörüdür. Çok sayıda doğum, zor doğum yani uzun süren veya müdahaleli doğumlar ve 4 kilogramın üzerinde büyük bebek doğumu riski önemli ölçüde artırır.
Diğer risk faktörleri arasında menopoz sonrası östrojen azalması, yaşlanma, obezite, kronik kabızlık, kronik öksürük, ağır kaldırma, genetik yatkınlık, bağ dokusu hastalıkları, geçirilmiş pelvik cerrahi ve histerektomi sayılabilir.
Belirtiler
Sarkma hissi en belirgin belirtidir. Hastalar vajinada dolgunluk veya basınç, aşağı çekme hissi ve vajinada veya dışında kitle hissi tarif eder. Bu belirtiler ayakta durunca veya öğleden sonra daha belirgin hale gelir.
İdrar semptomları olarak stres üriner inkontinans yani öksürme ve hapşırma ile kaçırma, sık idrara çıkma, acil idrar hissi, mesaneyi tam boşaltamama, idrar akışında zayıflama ve tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları görülebilir. Bağırsak semptomları arasında kabızlık, dışkılama güçlüğü, inkomplet boşalma hissi, vajinaya elle destek vererek dışkılama ve gaz veya dışkı kaçırma yer alır.
Cinsel semptomlar olarak cinsel ilişkide rahatsızlık, vajinal gevşeklik hissi ve cinsel tatminde azalma yaşanabilir.
Tanı
Fizik muayenede jinekolojik muayene yapılır ve Valsalva manevrasıyla değerlendirme, POP-Q evreleme sistemi ile sınıflandırma ve rektal muayene uygulanır.
Ek testler olarak idrar testi, rezidü idrar ölçümü, gerekirse ürodinamik testler, rektosel değerlendirmesi için defekografi ve karmaşık vakalarda pelvik MRI istenebilir.
Tedavi
Konservatif tedavide yaşam tarzı değişiklikleri önemlidir. Kilo verme, kabızlık tedavisi, ağır kaldırmaktan kaçınma, kronik öksürük tedavisi ve sigara bırakma önerilir.
Pelvik taban egzersizleri yani Kegel egzersizleri pelvik kasları güçlendirir. Düzenli uygulama önemlidir ve fizyoterapist eşliğinde öğrenilmesi önerilir. Hafif-orta prolapsusta etkili sonuçlar alınabilir.
Pesser vajinaya yerleştirilen silikon bir cihazdır ve sarkan organları destekler. Cerrahi istemeyenlerde veya cerrahi için uygun olmayanlarda tercih edilir. Düzenli kontrol ve bakım gerektirir. Postmenopozal kadınlarda vajinal östrojen doku kalitesini artırır ve pesser toleransını iyileştirir.
Cerrahi tedavi seçenekleri arasında vajinal cerrahi olarak kolporafi anterior yani sistosel onarımı, kolporafi posterior yani rektosel onarımı, vajinal histerektomi ve sakrospinöz ligament fiksasyonu yer alır. Abdominal veya laparoskopik cerrahi olarak sakrokolpopeksi mesh ile destek sağlanarak laparoskopik veya robotik yöntemlerle uygulanabilir. Yaşlı ve cinsel aktif olmayan kadınlarda kolpokleizis gibi oblik prosedürler tercih edilebilir.
Cerrahi Sonrası
Hastanede birkaç gün yatış gerekebilir. İyileşme sürecinde 4-6 hafta ağır kaldırmama ve 6 hafta cinsel ilişkiden kaçınma önerilir. Düzenli kontroller yapılmalıdır. Nüks riski yüzde 10-30 arasındadır.
Korunma
Sağlıklı kilo koruma, kabızlıktan kaçınma, pelvik taban egzersizleri, doğru kaldırma teknikleri ve sigara bırakma prolapsus riskini azaltır.
Kliniğimizde Prolapsus Tedavisi
Op. Dr. Tamella Taghiyeva, pelvik organ prolapsusu tedavisinde geniş deneyime sahiptir. Kliniğimizde kapsamlı değerlendirme ve evreleme, bireyselleştirilmiş tedavi planı, konservatif tedavi seçenekleri, pesser uygulama ve takibi, laparoskopik ve vajinal cerrahi ile uzun dönem takip sunulmaktadır. Sarkma hissi veya ilgili belirtileriniz varsa randevu alın; yaşam kalitenizi birlikte artıralım.