Hidrosalpenks Tedavisi

Hidrosalpenks Nedir?

Hidrosalpenks, fallop tüplerinin (yumurta kanalları) tıkanması sonucu içinde sıvı birikmesi durumudur. "Hidro" su, "salpenks" tüp anlamına gelir. Tüpün ucundaki fimbrialar (saçaklar) kapanır ve tüp içinde sıvı birikir, bu da tüpün şişmesine ve genişlemesine neden olur. Bu durum tüpün normal fonksiyonunu tamamen bozar ve infertilitenin önemli nedenlerinden birini oluşturur.

Hidrosalpenks, hem doğal yolla hem de tüp bebek tedavisi ile gebeliği olumsuz etkileyebilir. Tüp içindeki toksik sıvı embriyo implantasyonunu engelleyebilir ve düşük riskini artırabilir. Bu nedenle infertilite tedavisinde hidrosalpenks tanısı ve tedavisi önemli bir yer tutar. Hidrosalpenks tek taraflı (unilateral) veya iki taraflı (bilateral) olabilir ve şiddeti hafiften ağıra kadar değişkenlik gösterebilir.

Kadın infertilitesinin yaklaşık %25-30'u tubal faktörlere bağlıdır ve hidrosalpenks bu tubal faktörlerin en yaygın nedenlerinden biridir. Erken tanı ve uygun tedavi ile IVF başarı oranları önemli ölçüde artırılabilir.

Hidrosalpenks Nedenleri

Pelvik Enfeksiyonlar

Enfeksiyonlar hidrosalpenks gelişiminde en önemli etkendir:

• Pelvik İnflamatuar Hastalık (PID): En sık neden, tekrarlayan enfeksiyonlar riski artırır
• Klamidya enfeksiyonu: Sessiz seyreden, genellikle belirti vermeyen bulaşıcı hastalık
• Gonore enfeksiyonu: Akut tüp hasarına yol açabilir
• Tüberküloz: Bazı bölgelerde önemli neden, genital tüberküloz
• Appendisit veya diğer karın içi enfeksiyonlar: Yayılım ile tüp tutulumu
• Düşük veya kürtaj sonrası enfeksiyonlar: Ascending enfeksiyon riski
• Septik abortus: Ciddi pelvik enfeksiyon kaynağı

Cerrahi Faktörler

Önceki ameliyatlar hidrosalpenks riskini artırabilir:

• Önceki karın veya pelvik cerrahi
• Ektopik gebelik cerrahisi (salpingostomi, salpingektomi)
• Endometriozis cerrahisi
• Appendektomi öyküsü
• Yapışıklıklar (adezyon) oluşumu
• Over kisti ameliyatları
• Myomektomi

Diğer Nedenler

Enfeksiyon ve cerrahi dışı faktörler:

• Endometriozis: Tüp çevresinde yapışıklık ve distorsiyon
• Tüp ligasyonu sonrası: Hidrosalpenks gelişimi
• Tümör veya kitlelere bağlı baskı: Mekanik tıkanıklık
• Konjenital (doğuştan) anomaliler: Nadir durumlar
• Geçirilmiş radyoterapi: Pelvik bölge radyasyonu
• Salpingitis isthmica nodosa: Tüp duvarında nodüler değişiklikler

Hidrosalpenks Patofizyolojisi

Hidrosalpenks gelişim mekanizması şu şekilde işler:

• Enfeksiyon veya enflamasyon tüp iç yüzeyini (mukoza) hasarlar
• Fimbrial uç (tüpün yumurtalığa bakan ucu) kapanır
• Tüp epiteli sıvı üretmeye devam eder
• Sıvı tüp içinde birikir ve tüp genişler
• Zamanla tüp duvarı incelir ve mukozal kıvrımlar düzleşir
• Tüp fonksiyonunu tamamen kaybeder

Hidrosalpenks Belirtileri

Hidrosalpenks çoğunlukla belirti vermez ve infertilite araştırması sırasında tesadüfen tespit edilir. Ancak bazı kadınlarda şu belirtiler görülebilir:

Olası Semptomlar

• Kronik veya aralıklı pelvik ağrı: Hafif-orta şiddette, tek tarafta belirgin olabilir
• Vajinal akıntı: Tüpten sıvı boşalması durumunda sulu, berrak akıntı
• Adet düzensizlikleri: Bazı vakalarda görülebilir
• İnfertilite: En sık başvuru nedeni, gebe kalamama
• Cinsel ilişkide ağrı (disparoni): Derin penetrasyonda
• Adet sırasında artan ağrı: Dismenore
• Adetle birlikte sulu akıntı artışı: Hidrorhea tubae profluens

Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Semptomların yokluğu hastalığı dışlamaz
• İnfertilite tek bulgu olabilir
• Ektopik gebelik öyküsü önemli bir ipucu olabilir

Hidrosalpenks Tanısı

Ultrasonografi

İlk basamak görüntüleme yöntemidir:

• Transvajinal ultrason ile değerlendirme (daha ayrıntılı)
• Transabdominal ultrason ile genel değerlendirme
• Tüpte sıvı dolu, sosis/retort benzeri yapı görülür
• Kolay ve non-invaziv yöntem
• İlk basamak tanı yöntemi olarak önerilir
• Tekrarlayan değerlendirmelere uygun
• Muayene sırasında yapılabilir

Histerosalpingografi (HSG)

Röntgen eşliğinde tüp değerlendirmesi:

• Rahim ve tüplerin röntgen görüntülemesi
• Kontrast madde ile tüp açıklığı değerlendirmesi
• Tüp tıkanıklığı ve genişlemesi net görüntülenir
• Karşı tüpün durumu da değerlendirilebilir
• Karakteristik "sosis" veya "retort" görüntüsü
• Kontrast maddenin peritoneal kaviteye geçmemesi (tıkanıklık)
• Ağrılı olabilir, sedasyon gerekebilir

Histerosalpingo-Kontrast Sonografi (HyCoSy)

Ultrason eşliğinde kontrast kullanımı:

• Radyasyon içermez (HSG'nin aksine)
• Ofis prosedürü olarak yapılabilir
• HSG'ye alternatif güvenilir yöntem
• 3D ultrason ile daha ayrıntılı değerlendirme
• Tüp açıklığı ve patolojisi değerlendirilir

Laparoskopi

Altın standart tanı ve tedavi yöntemidir:

• Direkt görüntüleme ile kesin tanı
• Aynı seansta tedavi imkanı (salpingektomi, salpingostomi)
• Yapışıklık ve endometriozis değerlendirmesi
• Kromopertübasyon ile tüp açıklığı testi
• Fimbrial yapının durumu değerlendirilir
• Tüp duvar kalınlığı ve mukoza durumu görülür
• Karşı tüpün de değerlendirilmesi

MRI (Manyetik Rezonans Görüntüleme)

• Kompleks vakalarda ek değerlendirme
• Endometriozis veya kitle varlığında
• Yapışıklık haritalaması
• Operasyon planlaması için detay sağlar

Hidrosalpenks ve İnfertilite İlişkisi

Doğal Gebelik Üzerine Etkileri

Hidrosalpenks doğal gebelik şansını önemli ölçüde azaltır:

• Tüp tıkanıklığı sperm-yumurta buluşmasını fiziksel olarak engeller
• Fimbrial fonksiyon kaybı yumurtanın yakalanmasını önler
• Tek taraflı hidrosalpenkste karşı tüp ile gebelik mümkün olabilir
• İki taraflı hidrosalpenkste doğal gebelik çok zor veya imkansız
• Ektopik gebelik riski artar (sağlam tüpte bile)

IVF (Tüp Bebek) Üzerine Etkileri

Tedavi edilmemiş hidrosalpenks IVF başarısını ciddi şekilde düşürür:

• Hidrosalpenks sıvısı embriyo için toksik olabilir
• İmplantasyon oranlarını %50 oranında azaltabilir
• Klinik gebelik oranlarını düşürür
• Düşük ve biyokimyasal gebelik oranlarını artırır
• Ektopik gebelik riski artar
• IVF öncesi hidrosalpenks tedavisi kesinlikle önerilir
• Sıvının rahme sızması endometrial reseptiviteyi bozar

Hidrosalpenks Sıvısının Etkileri

• Sitokin ve prostaglandin içerir (embriyoya zararlı)
• Endometriumda inflamasyon yaratır
• Embriyonun tutunma şansını azaltır
• Mekanik olarak embriyoyu yıkayabilir

Hidrosalpenks Tedavi Yöntemleri

Laparoskopik Salpingektomi

En sık önerilen ve en etkili tedavi yöntemidir:

• Hidrosalpenkli tüpün cerrahi olarak çıkarılması
• Laparoskopik (minimal invaziv) yaklaşım tercih edilir
• IVF başarı oranlarını belirgin şekilde artırır
• Toksik sıvının rahim içine akışını kalıcı olarak önler
• Tek veya iki taraflı olarak uygulanabilir
• Günübirlik veya 1 gece yatış ile yapılabilir
• Hızlı iyileşme süreci (1-2 hafta)

Salpingektomi Avantajları

• Kesin ve kalıcı çözüm
• IVF başarısını 2 kat artırır
• Düşük riski azalır
• Ektopik gebelik riski ortadan kalkar (o tüpte)

Laparoskopik Proksimal Tüp Oklüzyonu

Salpingektomiye alternatif koruyucu yaklaşım:

• Tüpün rahime yakın kısmının bağlanması veya klipslenmesi
• Tüp yerinde bırakılır, sıvı akışı engellenir
• Over kan akımını daha iyi koruyabilir
• Salpingektomiye alternatif olarak düşünülür
• Ciddi yapışıklık durumunda salpingektomi zor ise tercih edilebilir
• Over rezervi düşük hastalarda düşünülebilir

Ultrason Eşliğinde Aspirasyon

Geçici çözüm olarak uygulanabilir:

• Hidrosalpenks sıvısının iğne ile transvajinal boşaltılması
• IVF siklusu sırasında oosit toplama ile birlikte yapılabilir
• Geçici çözüm - sıvı genellikle tekrar birikir
• Cerrahi uygun olmayan hastalarda alternatif
• Enfeksiyon riski taşır
• Salpingektomi kadar etkili değil

Salpingostomi / Neosalpingostomi / Fimbrioplasti

Tüp koruyucu cerrahi yaklaşımlar:

• Tüp ucunun cerrahi olarak açılması
• Doğal gebelik şansı için tüpün korunması hedeflenir
• Hafif hasarlı tüplerde başarılı olabilir
• Ciddi hasar varsa başarı düşük (%15-25)
• Tekrar kapanma (reoklüzyon) riski yüksek
• Ektopik gebelik riski artar (%10-15)
• Genç hastalar ve hafif hidrosalpenks için düşünülebilir

Salpingostomi Endikasyonları

• Genç yaş (35 altı)
• Hafif hidrosalpenks (tüp çapı < 3 cm)
• Korunmuş fimbrial yapı
• İnce tüp duvarı
• Mukozal kıvrımların görülmesi
• Doğal gebelik isteği

Tedavi Seçiminde Karar Kriterleri

Salpingektomi Tercih Edilmesi Gereken Durumlar

• İleri yaş (35 yaş üstü)
• Ciddi tüp hasarı (büyük hidrosalpenks, > 3 cm)
• İnce, atonik tüp duvarı
• Mukozal kıvrımların kaybı
• IVF planlanan hastalar
• İki taraflı hidrosalpenks
• Tekrarlayan ektopik gebelik öyküsü
• Başarısız salpingostomi öyküsü

Salpingostomi Düşünülebilecek Durumlar

• Genç yaş (35 altı)
• Hafif tüp hasarı
• Korunmuş mukozal yapı
• Doğal gebelik şansı isteyenler
• Tek taraflı hidrosalpenks
• Fimbrial yapının korunmuş olması
• IVF'ye erişim sorunu

Laparoskopik Salpingektomi Nasıl Yapılır?

Ameliyat Öncesi Hazırlık

• Genel anestezi değerlendirmesi
• Tam kan sayımı ve pıhtılaşma testleri
• Ultrason ile son değerlendirme
• Bilgilendirilmiş onam alınması
• 6-8 saat açlık
• Tromboz profilaksisi planlaması

İşlem Aşamaları

• Genel anestezi uygulanır
• Göbek ve alt karın bölgesine küçük kesiler (0.5-1 cm) yapılır
• Karın içi CO2 gazı ile şişirilir (pnömoperitoneum)
• Kamera ve aletler trokarlar aracılığıyla yerleştirilir
• Hidrosalpenks direkt görüntülenir
• Tüp damarları bipolar koagülasyon ile kapatılır
• Tüp mesosalpinksten ayrılarak çıkarılır
• Kanama kontrolü yapılır
• Karşı tüp ve yumurtalıklar değerlendirilir
• Kesiler dikilerek kapatılır

İşlem Süresi

• Tek taraflı: 30-45 dakika
• İki taraflı: 45-60 dakika
• Yapışıklık varsa daha uzun sürebilir

Hastanede Kalış

• Genellikle günübirlik (aynı gün taburcu)
• Bazı durumlarda 1 gece yatış gerekebilir

Ameliyat Sonrası İyileşme

İlk Günler

• Hafif karın ağrısı normal (ağrı kesici ile kontrol edilir)
• Omuz ağrısı olabilir (CO2 gazına bağlı, geçici)
• Bulantı ve halsizlik olabilir
• Hafif vajinal kanama veya akıntı normal

İlk Hafta

• 1-2 gün sonra hafif aktivitelere başlanabilir
• Duş alınabilir (banyodan kaçınılmalı)
• Bol sıvı ve lifli beslenme önerilir

2-4 Hafta

• 1 hafta sonra işe dönüş (masa başı iş)
• 2 hafta sonra hafif egzersiz
• Ağır kaldırmaktan 4 hafta kaçınılmalı
• Cinsel ilişki 2 hafta sonra başlanabilir

IVF Zamanlaması

• Bir sonraki adet döneminden sonra IVF planlanabilir
• Genellikle 1-3 ay bekleme önerilir
• İyileşme durumuna göre hekim belirler

Ameliyat Riskleri ve Komplikasyonlar

• Kanama: Minimal, nadiren transfüzyon gerekir
• Enfeksiyon: Nadir, antibiyotik profilaksisi ile önlenir
• Organ yaralanması: Bağırsak, mesane, üreter (nadir)
• Over kan akımının etkilenmesi: Nadir, dikkatli cerrahi ile önlenir
• Yapışıklık oluşumu: Postoperatif adezyon
• Anestezi komplikasyonları: Genel anestezi riskleri
• Açık cerrahiye geçiş: Nadir durumlarda gerekebilir

Hidrosalpenks Tedavisi Sonrası Gebelik

Salpingektomi Sonrası

• Doğal gebelik için karşı tüp sağlam olmalı
• İki taraflı salpingektomi sonrası sadece IVF ile gebelik mümkün
• IVF başarı oranları belirgin artar (tedavisiz hidrosalpenkse göre 2 kat)
• Canlı doğum oranları iyileşir
• Düşük oranları azalır

Salpingostomi Sonrası

• Doğal gebelik şansı: %20-30
• Ektopik gebelik riski: %10-15
• Tekrar kapanma (reoklüzyon) riski mevcut
• Başarısız olursa IVF gerekebilir

Sık Sorulan Sorular

Tüpüm alınırsa doğal yoldan gebe kalabilir miyim?

Tek tüp alındıysa ve karşı tüp sağlamsa evet, doğal gebelik mümkündür. Karşı tüp de hasarlı veya tıkalı ise veya iki tüp de alındıysa IVF gerekir.

Tüp alınması menopoza yol açar mı?

Hayır, tüpler hormon üretmez. Yumurtalıklar korunduğu sürece hormon dengesi ve adet düzeni etkilenmez. Menopoz zamanı değişmez.

IVF ne zaman başlayabilirim?

Genellikle ameliyattan 1-3 ay sonra IVF siklusuna başlanabilir. İyileşme durumuna göre hekiminiz size uygun zamanı belirleyecektir.

Hidrosalpenks tedavi edilmeden IVF yapılabilir mi?

Teknik olarak yapılabilir ancak başarı oranları belirgin şekilde düşer. Tüm kılavuzlar IVF öncesi hidrosalpenks tedavisini önermektedir.

Salpingektomi over rezervini etkiler mi?

Dikkatli cerrahi teknikle over kan akımı korunabilir. Bazı çalışmalar hafif AMH düşüşü gösterse de, IVF sonuçlarını olumsuz etkilemez.

Kliniğimizde Hidrosalpenks Tedavisi

Op. Dr. Tamella Taghiyeva, hidrosalpenks tanı ve tedavisinde geniş deneyime sahiptir. Modern laparoskopik teknikler ile minimal invaziv tedavi yaklaşımı uygulanmaktadır.

Sunduğumuz hizmetler:

• Kapsamlı tanısal değerlendirme (ultrason, HSG)
• Laparoskopik salpingektomi
• Uygun vakalarda salpingostomi
• Minimal invaziv cerrahi yaklaşım
• IVF merkezleri ile koordineli çalışma
• Bireyselleştirilmiş tedavi planı
• Kapsamlı ameliyat sonrası takip
• Fertilite danışmanlığı

Hidrosalpenks tanısı aldıysanız veya infertilite sorunu yaşıyorsanız randevu alabilirsiniz. Gebelik hedefinize ulaşmanız için sizinle birlikte çalışacağız. Kliniğimizde her hasta bireysel olarak değerlendirilmekte ve en uygun tedavi planı oluşturulmaktadır.