Rahim ağzındaki iç dokuların dışa doğru büyümesi.
Servikal Ektopi (Yalancı Erozyon) Nedir?
Servikal ektopi, rahim ağzının iç kısmını döşeyen silindirik epitelin, normalde skuamöz epitelle kaplı olan dış rahim ağzına doğru yayılması durumudur. Halk arasında yalancı erozyon veya rahim ağzı yaraları olarak bilinen bu durum, aslında bir hastalık değil fizyolojik bir varyasyondur ve kanser değildir.
Servikal ektopi özellikle genç kadınlarda, gebelikte ve oral kontraseptif kullananlarda sık görülür. Çoğu durumda tedavi gerektirmez, ancak semptomatik vakalarda müdahale gerekebilir. Menopozda östrojen azalmasıyla birlikte ektopi genellikle kendiliğinden geriler.
Servikal Ektopi Neden Oluşur?
Hormonal faktörler ektopi gelişiminde temel rol oynar. Yüksek östrojen düzeyleri silindirik epiteli uyarır ve büyümesine neden olur. Bu nedenle ergenlikte hormonal değişimlerle birlikte ektopi ortaya çıkabilir. Gebelikte artan östrojen nedeniyle ektopi yaygınlaşır. Östrojen içeren doğum kontrol hapları da ektopi riskini artırır.
Doğal süreç açısından bakıldığında, doğumda endoserviks dışarıda yer alır ve zamanla skuamöz metaplazi ile kapanır. Bu geçiş bölgesine transformasyon zonu denir. Menopozda östrojen azalmasıyla ektopi doğal olarak geriler.
Belirtiler
Çoğu kadında ektopi belirti vermez ve rutin muayenede tesadüfen saptanır. Semptomatik vakalarda en sık şikayet artmış vajinal akıntıdır. Akıntı genellikle mukoid yani berrak ve kaygandır. Enfeksiyon eklenirse sarı-yeşil renge dönüşebilir.
Kanama belirtileri arasında cinsel ilişki sonrası kanama yani postkoital kanama en sık görülenidir. Adetler arası lekelenme ve jinekolojik muayene sonrası kanama da olabilir. Bunlar ektopi alanının kolay kanama eğiliminden kaynaklanır. Pelvik ağrı nadir görülür ancak cinsel ilişkide rahatsızlık ve tekrarlayan vajinal enfeksiyonlar görülebilir.
Tanı
Jinekolojik muayenede spekulum ile serviks görselleştirilir. Ektopi alanı kırmızı, kadife görünümlü bir alan olarak izlenir ve dış serviks çevresinde belirgin sınırları vardır. Kolayca kanayabilir. Kolposkopi büyüteç altında detaylı inceleme sağlar. Asetik asit uygulaması ile normal ve anormal doku ayrımı yapılır ve transformasyon zonu değerlendirilir.
PAP smear servikal sitoloji taraması için yapılır ve displazi yani prekanseröz değişiklikler ekarte edilir. Düzenli tarama önerilir. HPV testi yüksek riskli HPV taraması için kullanılır ve servikal kanser riski değerlendirilir.
Servikal Ektopi ve Kanser Ayrımı
Servikal ektopi iyi huylu bir durumdur ve kanser değildir, kansere de dönüşmez. Ancak her iki durumda da kanama olabilir ve görünüm benzer olabilir. PAP smear ve kolposkopi ayırt edicidir. Gerektiğinde biyopsi yapılmalıdır. HPV enfeksiyonu kanser riskini artırdığından tarama önemlidir.
Tedavi
Tedavi gerektiren durumlar semptomatik vakalar yani belirgin akıntı ve kanama olanlar, tekrarlayan servisit, hasta rahatsızlığı ve infertilite araştırmasıdır. Tedavi gerektirmeyen durumlar ise asemptomatik ektopi, normal PAP smear sonucu, HPV negatifliği ve rahatsızlık vermeyen durumlardır.
Ablasyon yöntemleri ektopik alanın yok edilmesi için kullanılır. Kriyoterapi dondurma ile tedavidir ve sıvı nitrojen veya karbondioksit gazı kullanılır. Poliklinikte uygulanabilir ve anestezi genellikle gerekmez. İşlem sonrası 2-4 hafta sulu akıntı normal kabul edilir. Elektrokoterizasyon elektrik akımı ile yakmadır, etkili ve yaygın kullanılan bir yöntemdir ve lokal anestezi altında uygulanır. Lazer tedavisi karbondioksit lazer vaporizasyonudur, hassas uygulama sağlar ve hızlı iyileşme görülür. Termal koagülasyon ısı ile tedavidir ve etkili ve güvenlidir.
Tedavi Sonrası İyileşme
İlk 2-4 haftada sulu, pembemsi akıntı normaldir. Hafif kramplar olabilir. Bu dönemde cinsel ilişkiden kaçınılmalı, tampon kullanılmamalı ve havuz ile denize girilmemelidir. Tam iyileşme 4-6 haftada sağlanır. Kontrol muayenesi önerilir ve başarı oranı yüzde 85-95 arasındadır.
Komplikasyonlar
Tedavisiz bırakılan ektopi kronik servisit yani rahim ağzı iltihabına, tekrarlayan vajinal enfeksiyonlara, postkoital kanamaya ve psikolojik rahatsızlığa neden olabilir. Tedavi komplikasyonları nadirdir ve enfeksiyon, aşırı kanama, servikal stenoz yani daralma ve tekrarlama olabilir.
Servikal Ektopi ve Gebelik
Gebelikte ektopi yaygınlaşabilir ve kanama olabilir, ancak bu genellikle zararsızdır. Gebelikte tedavi önerilmez. Doğum sonrası ektopi kendiliğinden gerileyebilir. Servikal ektopi gebeliğe engel değildir ve infertiliteye neden olmaz.
Korunma ve İzlem
Düzenli jinekolojik muayene, PAP smear taraması, HPV aşısı, sigara bırakma ve güvenli cinsel ilişki önemlidir. Bu önlemler hem ektopi yönetiminde hem de servikal kanser önlemede değerlidir.
Kliniğimizde Servikal Ektopi Tedavisi
Op. Dr. Tamella Taghiyeva, servikal hastalıkların tanı ve tedavisinde geniş deneyime sahiptir. Kliniğimizde detaylı kolposkopik değerlendirme, PAP smear ve HPV taraması, doğru tanı ile tedavi planlaması, kriyoterapi ve elektrokoterizasyon, minimal invaziv yaklaşım ve düzenli takip programları sunulmaktadır. Vajinal akıntı veya ilişki sonrası kanama şikayetiniz varsa muayene için randevu alın; doğru tanı ve tedavi ile şikayetlerinizden kurtulabilirsiniz.