Rahim iç tabakasının kas tabakasına yayılması.
Adenomiyozis Nedir?
Adenomiyozis, normalde sadece rahim iç tabakasında yani endometriumda bulunan bezlerin ve stromal dokunun rahim kas tabakasına yani miyometriuma yayılması durumudur. Bu durum rahmin kalınlaşmasına ve büyümesine neden olarak ağrılı ve ağır adet kanamalarına yol açar.
Adenomiyozis genellikle 40-50 yaş arası kadınlarda görülür ve menopozla birlikte belirtiler azalır. Endometriozis ile benzer belirtiler göstermekle birlikte farklı bir hastalıktır. Endometriozis rahim dışında yerleşirken adenomiyozis rahim kasının içinde kalır.
Adenomiyozis Türleri
Diffüz adenomiyozis rahim kas tabakasına yaygın yayılım gösterir ve tüm rahim duvarını etkiler. En sık görülen formdur. Fokal adenomiyozis veya adenomiyoma ise lokalize ve kitle benzeri lezyon şeklinde görülür. Miyom ile karışabilir ve daha sınırlı tutulum gösterir.
Nedenleri
Kesin neden bilinmemekle birlikte çeşitli teoriler mevcuttur. İnvazyon teorisine göre endometrium miyometriuma doğru büyür. Metaplazi teorisine göre miyometrium hücreleri dönüşüme uğrar. Kök hücre teorisine göre anormal kök hücre farklılaşması söz konusudur.
Risk faktörleri arasında 30-50 yaş arası olmak, çok sayıda gebelik, önceki rahim cerrahisi olarak sezaryen ve küretaj, erken adet başlangıcı, kısa adet döngüleri, obezite ve tamoksifen kullanımı sayılabilir.
Belirtiler
Hastaların yaklaşık üçte biri belirti vermez. Semptomatik vakalarda kanama semptomları olarak ağır adet kanaması yani menoraji, 7 günden uzun süren adet, pıhtılı kanama, adetler arası kanama ve anemi görülür.
Ağrı semptomları arasında şiddetli adet ağrısı yani dismenore, kronik pelvik ağrı, cinsel ilişkide ağrı ve bel ağrısı yer alır. Diğer belirtiler olarak karında şişlik, basınç hissi, sık idrara çıkma ve tartışmalı olmakla birlikte infertilite görülebilir.
Tanı
Fizik muayenede büyümüş, yumuşak ve hassas rahim tespit edilir. Konturlar miyomdan farklı olarak düzgündür.
Transvajinal ultrason ilk tercih edilen görüntüleme yöntemidir. Heterojen miyometrium, asimetrik duvar kalınlığı, miyometrial kistler ve lineer çizgilenme görülebilir. MRI en doğru tanı yöntemidir. Junctional zone kalınlığının 12 milimetreden fazla olması tanısaldır. Cerrahi planlama ve miyom-adenomiyozis ayrımı için kullanılır. Kesin tanı histerektomi sonrası patolojik inceleme ile konur; endometrial biyopsi tanı koymaz.
Tedavi
Tedavi hastanın yaşına, belirtilerine ve fertilite isteğine göre planlanır.
Medikal tedavide ağrı kontrolü için NSAİİ grubu ilaçlar olarak ibuprofen ve naproksen adet öncesi ve sırasında kullanılır. Hormonal tedaviler çok etkilidir. Hormonal spiral yani LNG-IUS 5 yıl kullanılabilir ve kanamayı yüzde 90'a kadar azaltabilir. Oral kontraseptifler sürekli kullanımda etkilidir. Progestinler olarak dienogest ve noretisteron, GnRH analogları ile geçici menopoz oluşturma ve sınırlı kullanımla danazol diğer seçeneklerdir. Traneksamik asit kanama miktarını azaltır ve adet döneminde kullanılır.
Cerrahi tedavide histerektomi kesin tedavi sağlar ve aile planlaması tamamlanmış kadınlarda vajinal, laparoskopik veya açık yöntemle uygulanır. Adenomiyomektomi fokal adenomiyoziste fertilite koruyucu bir seçenektir, deneyimli ellerde uygulanmalı ve nüks riski vardır. Endometrial ablasyon sınırlı adenomiyoziste kanamayı azaltır ancak tam çözüm değildir.
Minimal invaziv tedaviler arasında uterin arter embolizasyonu rahmi besleyen damarların tıkanmasıyla semptom kontrolü sağlar ancak fertilite üzerine etkisi belirsizdir. MR kılavuzluğunda odaklanmış ultrason non-invaziv bir yöntemdir ve seçilmiş vakalarda uygulanabilir.
Adenomiyozis ve Gebelik
İnfertilite ile ilişkisi tartışmalıdır. İmplantasyonu olumsuz etkileyebilir, düşük riski artabilir ve preterm doğum riski yükselebilir. Gebelikte adenomiyozis küçülebilir. IVF başarısını etkileyebilir ancak çoğu kadın gebe kalabilir.
Adenomiyozis ve Endometriozis
Bu iki durum sıklıkla birlikte görülür, oran yüzde 20-80 arasındadır. Benzer hormonal yanıt ve benzer semptomlar gösterirler. Ancak farklı hastalıklardır; adenomiyozis rahme sınırlı kalırken endometriozis rahim dışında yerleşir.
Takip
Düzenli jinekolojik kontrol, semptom takibi, anemi kontrolü için hemogram ve ultrason ile izlem önemlidir. Menopozda gerileme beklenir ve belirtiler kendiliğinden azalır.
Kliniğimizde Adenomiyozis Tedavisi
Op. Dr. Tamella Taghiyeva, adenomiyozis tanı ve tedavisinde geniş deneyime sahiptir. Kliniğimizde detaylı ultrason değerlendirmesi, gerektiğinde MRI, bireyselleştirilmiş tedavi planı, hormonal tedavi yönetimi, hormonal spiral uygulama, cerrahi tedavi seçenekleri ve fertilite koruyucu yaklaşım sunulmaktadır. Ağır adet ve şiddetli ağrı şikayetiniz varsa randevu alın; doğru tanı ve tedavi ile yaşam kalitenizi artırabiliriz.