Kolposkopi

Kolposkopi Nedir?

Kolposkopi, rahim ağzı (serviks), vajina ve vulvanın özel bir büyüteç sistemi olan kolposkop aracılığıyla ayrıntılı incelenmesini sağlayan tanısal bir prosedürdür. Bu işlem, anormal Pap smear sonuçları veya HPV pozitifliği durumlarında potansiyel prekanseröz lezyonların veya kanser hücrelerinin tespit edilmesi için kullanılır. Kolposkopi, rahim ağzı kanseri tarama programlarının kritik bir bileşenidir ve erken tanı sayesinde hayat kurtarıcı olabilir.

Kolposkop, 10-40 kat büyütme sağlayan özel bir optik cihaz olup, çıplak gözle görülemeyen anormal doku alanlarının belirlenmesine olanak tanır. Bu sayede şüpheli bölgelerden biyopsi alınarak kesin tanı konulabilir. Kolposkopi, jinekolojik pratikte vazgeçilmez bir tanı aracıdır ve dünya genelinde milyonlarca kadının düzenli takibinde kullanılmaktadır.

Rahim ağzı kanseri, dünya genelinde kadınlarda en sık görülen kanser türlerinden biridir. Ancak düzenli tarama ve kolposkopi ile erken evrede tespit edildiğinde tedavi şansı çok yüksektir. Kolposkopi, anormal hücrelerin kansere dönüşmeden önce tespit edilmesini ve gerekli tedavinin zamanında uygulanmasını sağlar.

Kolposkopi Neden Yapılır?

Birincil Endikasyonlar

Kolposkopi en sık aşağıdaki durumların değerlendirilmesi için önerilir:

• Anormal Pap smear sonuçları: ASCUS (atipik skuamöz hücreler), LSIL (düşük dereceli skuamöz intraepitelyal lezyon), HSIL (yüksek dereceli skuamöz intraepitelyal lezyon), ASC-H (yüksek dereceli lezyonun dışlanamadığı atipik skuamöz hücreler), AGC (atipik glandüler hücreler) gibi sonuçlar
• Pozitif HPV testi: Özellikle yüksek riskli HPV tipleri (tip 16, 18 ve diğerleri) tespit edildiğinde
• Tekrarlayan anormal test sonuçları: Birden fazla anormal Pap smear veya HPV testi
• Görsel anormallik: Jinekolojik muayene sırasında servikste şüpheli görünüm tespit edildiğinde

Diğer Endikasyonlar

Kolposkopi çeşitli klinik durumlarda da endikedir:

• Açıklanamayan veya anormal vajinal kanama
• Cinsel ilişki sonrası (postkoital) kanama
• Genital siğil (kondilom) değerlendirmesi ve yaygınlığının belirlenmesi
• Servikal polip ve diğer servikal lezyonların takibi
• Önceki servikal tedavi (LEEP, konizasyon) sonrası kontrol
• DES (Dietilstilbestrol) maruziyeti öyküsü olan kadınlarda tarama
• İmmünosüpresif hastalarda (HIV pozitif, transplant hastaları) düzenli tarama
• Vajinal veya vulvar lezyonların değerlendirilmesi
• Servikal kanserin evrelendirilmesinde yardımcı tanı

Kolposkopi Nasıl Yapılır?

İşlem Öncesi Hazırlık

Kolposkopi öncesi bazı hazırlık adımları izlenmelidir:

• Adet döneminde olmamak tercih edilir, ideal zaman adet bittikten 1 hafta sonradır
• İşlemden 24-48 saat önce cinsel ilişkiden kaçınılması önerilir
• Vajinal duş, vajinal krem, fitil veya tampon kullanılmamalıdır
• Özel bir oruç veya ilaç kesimi gerekmez, normal günlük rutine devam edilebilir
• İşlem öncesi 30-60 dakika önce ağrı kesici (parasetamol veya ibuprofen) alınabilir
• Kaygılı hastalar için hafif sedasyon düşünülebilir
• Yanınızda refakatçi bulundurmanız önerilir

İşlem Aşamaları

1. Hazırlık Aşaması

İşlem belirli adımlarla başlar:

• Hasta jinekolojik muayene pozisyonunda (litotomi pozisyonu) yatırılır
• Vajinaya nazikçe spekulum yerleştirilir
• Rahim ağzı ve vajinal duvarlar görüntülenir
• Kolposkop hasta ile temas etmeden bölgeye odaklanır

2. İlk Görsel Değerlendirme

Normal ışık altında detaylı inceleme yapılır:

• Kolposkop ile farklı büyütme oranlarında normal ışık altında inceleme
• Yeşil filtre kullanılarak damar yapısının ve anormal vaskülarizasyonun değerlendirilmesi
• Normal ve anormal görünümlü alanların ilk tespiti
• Transformasyon zonunun (dönüşüm bölgesi) belirlenmesi
• Lezyonların boyut, konum ve özelliklerinin kaydedilmesi

3. Asetik Asit Testi

Bu test anormal hücrelerin görünür hale getirilmesini sağlar:

• %3-5 konsantrasyonunda asetik asit (seyreltik sirke) solüsyonu servikse uygulanır
• 1-2 dakika beklenerek reaksiyon gözlemlenir
• Anormal hücreler protein yapısı nedeniyle beyazlaşır (acetowhite değişim)
• Beyazlaşma yoğunluğu ve hızı lezyon ciddiyetini gösterir
• Tüm beyaz alanlar dikkatle haritalanır ve kaydedilir
• Mozaik ve noktalama gibi damar paternleri değerlendirilir

4. Lugol (İyot) Testi - Schiller Testi

Ek tanısal değerlendirme için iyot solüsyonu kullanılır:

• Schiller iyot solüsyonu serviks ve vajinaya uygulanır
• Normal glikojen içeren hücreler koyu kahverengi-maun rengine boyanır
• Anormal hücreler glikojen içermediğinden açık renkli (sarı veya soluk) kalır
• Asetik asit testi ile görülmeyen ek şüpheli alanlar belirlenir
• İyot negatif alanlar (Schiller pozitif) biyopsi için hedeflenir

5. Biyopsi (Gerekirse)

Şüpheli bölgelerden doku örneği alınması gerekebilir:

• En anormal görünen bölgelerden öncelikli olarak doku örneği alınır
• Punch biyopsi ile küçük doku parçası çıkarılır (2-4 mm)
• Endoservikal küretaj (ECC) ile servikal kanal içinden örnek alınabilir
• Gerekirse birden fazla bölgeden biyopsi alınır
• Lokal anestezi biyopsi öncesi uygulanabilir
• Kanamayı durdurmak için Monsel solüsyonu veya gümüş nitrat kullanılır

İşlem Süresi

Kolposkopi nispeten kısa süren bir prosedürdür:

• Sadece kolposkopik değerlendirme: yaklaşık 10-15 dakika
• Biyopsi dahil kolposkopi: 15-20 dakika
• Kapsamlı değerlendirme ve çoklu biyopsi: 20-30 dakika
• İşlem sonrası kısa gözlem yapılır ve aynı gün eve gidilir

Kolposkopi Sırasında Ne Hissedilir?

Kolposkopi genellikle iyi tolere edilen bir işlemdir:

• Spekulum yerleştirilmesi sırasında hafif basınç hissi
• Asetik asit uygulamasında hafif yanma veya karıncalanma (birkaç dakika sürer)
• İyot uygulamasında genellikle rahatsızlık olmaz
• Biyopsi sırasında kısa süreli sızlama veya kramp hissi
• Biyopsi anında hafif çimdikleme hissi
• İşlem boyunca nefes egzersizleri rahatlamaya yardımcı olur

Kolposkopi Sonrası Bakım

Normal Beklentiler

Kolposkopi sonrası bazı belirtiler normaldir:

• Hafif vajinal kanama veya kahverengi akıntı (birkaç gün sürebilir)
• Koyu renkli akıntı (Monsel solüsyonuna bağlı, kahve telvesi görünümünde)
• Hafif kasılma veya kramp tarzı ağrı
• Biyopsi yapıldıysa kanama biraz daha fazla olabilir
• Günlük aktivitelere genellikle hemen dönülebilir

Dikkat Edilmesi Gerekenler

İşlem sonrası bazı kurallara uyulmalıdır:

• Biyopsi yapıldıysa 24-48 saat cinsel ilişkiden kaçınılmalıdır
• 1 hafta tampon kullanılmamalı, ped tercih edilmelidir
• Vajinal duş yapılmamalıdır
• Ağır egzersizden birkaç gün kaçınılmalıdır
• Banyo yerine duş tercih edilmelidir
• Aspirin dışı ağrı kesiciler kullanılabilir

Ne Zaman Hekime Başvurulmalı

Aşağıdaki durumlarda acil tıbbi değerlendirme gerekir:

• Aşırı veya artarak devam eden vajinal kanama
• Ateş (38°C üzeri) veya titreme
• Şiddetli karın veya pelvik ağrı
• Kötü kokulu vajinal akıntı
• Uzun süren şiddetli kramp

Kolposkopi Sonuçları

Normal Bulgular

Normal kolposkopi bulgularını şunlardır:

• Düzgün, pembe renkte serviks yüzeyi
• Net görülen skuamokolumnar bileşke (SCJ)
• Asetik asit ile beyazlaşma olmaması
• İyot testi ile homojen koyu kahverengi boyanma
• Anormal damar paterni bulunmaması

Anormal Bulgular

Şüpheli kolposkopi bulguları şunları içerebilir:

• Acetowhite (beyaz) alanlar: Displazi göstergesi olabilir
• Mozaik patern: Düzensiz damar ağı görünümü
• Noktalama (punctation): Nokta şeklinde damar görünümü
• Atipik damarlar: Düzensiz, anormal damar yapısı
• İyot negatif alanlar: Glikojen içermeyen anormal dokular
• Leukoplaki: Beyaz, kalınlaşmış doku alanları
• Egzofitik lezyon: Yüzeyden kabarık kitleler

Biyopsi Sonuçları

Alınan biyopsinin patolojik değerlendirmesi çeşitli sonuçlar verebilir:

• Normal: Anormal hücre yok
• CIN 1 (LSIL): Hafif displazi, genellikle takip edilir
• CIN 2: Orta dereceli displazi, tedavi gerekebilir
• CIN 3 (HSIL): Ciddi displazi veya karsinoma in situ, tedavi gerekir
• İnvaziv kanser: Kanser hücreleri tespit edilmiş, acil tedavi planlanır

Kolposkopi Sonrası Tedavi Seçenekleri

Biyopsi sonuçlarına göre farklı tedavi yaklaşımları uygulanabilir:

Takip

• CIN 1 için genellikle 6-12 ay sonra tekrar Pap smear ve/veya kolposkopi
• Birçok hafif displazi kendiliğinden geriler
• Düzenli takip kritik öneme sahiptir

Ablasyon Tedavileri

• Krioterapi: Anormal dokunun dondurularak yok edilmesi
• Lazer ablasyon: Lazer ile anormal dokunun buharlaştırılması
• Küçük, yüzeysel lezyonlar için uygundur

Eksizyonel Tedaviler

• LEEP (Loop Electrosurgical Excision Procedure): Elektrik tel döngüsü ile lezyon çıkarılması
• Konizasyon: Koni şeklinde serviks dokusu çıkarılması
• Soğuk bıçak konizasyonu: Bistüri ile koni çıkarılması
• CIN 2/3 lezyonları için standart tedavi
• Hem tedavi hem de tanı amaçlıdır

Kolposkopi Sıklığı ve Takip

Kolposkopi sonrası takip protokolü bireysel risklere göre belirlenir:

• Normal kolposkopi ve biyopsi: Rutin tarama programına dönüş
• CIN 1: 6-12 ay sonra Pap smear ve/veya kolposkopi
• Tedavi sonrası: 6 ay sonra co-testing (Pap smear + HPV)
• Persistan anormallik: Daha sık takip veya ek tedavi
• Tedavi sonrası 2 yıl boyunca yıllık takip önerilir

Kolposkopi ve Gebelik

Gebelik döneminde kolposkopi hakkında bilinmesi gerekenler:

• Gebelikte kolposkopi güvenle yapılabilir
• Biyopsi gerekirse dikkatli şekilde uygulanır
• ECC (endoservikal küretaj) gebelikte kontrendikedir
• Tedavi genellikle doğum sonrasına ertelenir
• Prekanseröz lezyonlar gebelikte nadiren ilerler
• Doğum sonrası yeniden değerlendirme yapılır
• Gebe hastalarda deneyimli hekim tarafından yapılmalıdır

Kolposkopinin Önemi

Kolposkopi, rahim ağzı kanseri önleme stratejisinin temel taşlarından biridir:

• Prekanseröz lezyonların erken tespiti ve tedavisi
• Kanser gelişiminin önlenmesi
• Gereksiz tedavilerin önlenmesi (normal vakalarda)
• Şüpheli vakalarda kesin tanı imkanı
• Tedavi sonrası etkinliğin değerlendirilmesi
• Hastaların kaygılarının giderilmesi

Sık Sorulan Sorular

Kolposkopi ağrılı mıdır?

Kolposkopi genellikle minimal rahatsızlık verir. Asetik asit hafif yanma hissi yapabilir. Biyopsi sırasında kısa süreli sızlama veya kramp hissedilebilir ancak çoğu hasta işlemi rahat tolere eder.

Anormal Pap smear kanser anlamına mı gelir?

Hayır, anormal Pap smear sonuçlarının çoğu kanser değildir. Çoğu durumda HPV enfeksiyonuna bağlı geçici değişiklikler veya erken evre displazi tespit edilir. Kolposkopi ve biyopsi ile kesin tanı konulur.

İşlemden sonra ne zaman normal aktivitelere dönebilirim?

Kolposkopi sonrası genellikle aynı gün normal günlük aktivitelere dönülebilir. Biyopsi yapıldıysa 24-48 saat cinsel ilişkiden ve ağır egzersizden kaçınılması önerilir.

Kolposkopi sonuçları ne zaman çıkar?

Kolposkopik değerlendirme sonucu hemen söylenir. Biyopsi alındıysa patoloji sonucu genellikle 1-2 hafta içinde çıkar.

Kolposkopi fertiliteyi etkiler mi?

Kolposkopi fertiliteyi etkilemez. Ancak bazı servikal tedaviler (LEEP, konizasyon) serviks dokusunu azaltarak gebelik risklerini hafifçe artırabilir. Bu konuda hekiminizle görüşmeniz önerilir.

Kliniğimizde Kolposkopi

Op. Dr. Tamella Taghiyeva, kolposkopi ve servikal patolojilerin tanı ve tedavisinde uzun yıllara dayanan geniş deneyime sahiptir. Kliniğimizde son teknoloji kolposkop cihazları kullanılarak ayrıntılı değerlendirme yapılmaktadır.

Kliniğimizde sunulan kolposkopi hizmetleri:

• Modern ve yüksek çözünürlüklü kolposkop cihazı ile inceleme
• Dijital görüntüleme ve kayıt sistemi
• Deneyimli ve uzman hekim tarafından değerlendirme
• Gerektiğinde aynı seansta biyopsi imkanı
• Hızlı patoloji sonucu takibi
• Sonuçların detaylı açıklanması ve danışmanlık
• Tedavi planlaması ve takip protokolü oluşturulması

Anormal Pap smear sonucu, HPV pozitifliği veya diğer endikasyonlar için kolposkopi randevusu almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz. Erken tanı ve tedavi ile rahim ağzı kanseri önlenebilir. Sağlığınız için düzenli tarama ve kontrolleri ihmal etmeyin.