Vajina girişindeki bezlerin tıkanması.
Bartolin Kisti ve Apsesi Nedir?
Bartolin bezleri vajina girişinin her iki yanında yer alan küçük bezlerdir. Bu bezler cinsel uyarılma sırasında kayganlaştırıcı sıvı salgılar. Bartolin kisti bez kanalının tıkanması sonucu sıvının birikmesiyle oluşan ağrısız şişliktir. Enfekte olduğunda ise ağrılı apse haline dönüşür.
Bartolin kistleri genellikle 20-30 yaş arası kadınlarda görülür ve menopoz sonrası nadir hale gelir. Çoğu kist küçük ve asemptomatik olup tedavi gerektirmez.
Oluşum Mekanizması
Kist oluşumunda bez kanalı tıkanır ve salgı birikir. Bez genişler ve travma veya irritasyon bu süreci tetikleyebilir. Kalın mukus da kanal tıkanıklığına yol açabilir.
Apse oluşumunda kist enfekte olur ve bakteri girişi ile iltihap ve irin oluşur. En sık etkenler arasında Escherichia coli ilk sırada yer alır. Staphylococcus aureus, streptokoklar, gonokok, klamidya ve anaerobik bakteriler de sorumlu olabilir.
Risk faktörleri arasında 20-30 yaş arası olmak, cinsel aktivite, cinsel yolla bulaşan enfeksiyon öyküsü, önceki Bartolin kist veya apse öyküsü ve vulva travması sayılabilir.
Belirtiler
Enfekte olmayan kist genellikle asemptomatiktir. Vajina girişinde tek taraflı şişlik, yumuşak ve ağrısız kitle hissedilir. Büyük kistlerde yürürken rahatsızlık ve cinsel ilişkide rahatsızlık olabilir.
Enfekte kist yani apse hızlı gelişen şişlik ile kendini gösterir. Şiddetli ağrı, kızarıklık ve sıcaklık, hassasiyet, yürüme ve oturmada zorluk görülür. Bazen ateş eşlik edebilir ve kendiliğinden drenaj olabilir.
Tanı
Fizik muayenede vulva inspeksiyonu ve kitle palpasyonu yapılır. Boyut, kıvam ve hassasiyet değerlendirilerek tek taraflı labium majus şişliği tespit edilir.
Laboratuvar olarak apse içeriğinden kültür alınır ve gonokok ile klamidya için cinsel yolla bulaşan enfeksiyon taraması yapılır. 40 yaş üstünde biyopsi düşünülmeli ve Bartolin bezi kanseri ekarte edilmelidir.
Tedavi
Asemptomatik küçük kistlerde tedavi gerekmez, izlem yeterlidir. Sitz banyosu yani ılık oturma banyosu yardımcı olabilir.
Semptomatik kist veya apsede çeşitli tedavi yöntemleri uygulanır. Sitz banyosu günde 3-4 kez 10-15 dakika ılık su ile yapılır ve kendiliğinden drenajı kolaylaştırır. Küçük kistlerde etkili olabilir. İğne ile aspirasyon geçici çözüm sağlar, acil rahatlama verir ancak nüks riski yüzde 50'dir.
İnsizyon ve drenaj apselerde tercih edilir. Lokal anestezi ile kesi yapılarak irin boşaltılır ancak nüks riski vardır. Word kateter yerleştirme en sık tercih edilen yöntemdir. Küçük balon kateteri 4-6 hafta yerinde kalır ve kalıcı drenaj kanalı oluşturarak nüks oranını düşürür.
Marsupializasyon kist duvarının açılması ve dikiş ile açık tutulmasıdır. Kalıcı drenaj sağlar ve tekrarlayan vakalarda veya Word kateter başarısızlığında uygulanır. Lokal veya genel anestezi ile yapılabilir. Bez eksizyonunda Bartolin bezi tamamen çıkarılır. Tekrarlayan vakalarda, kanser şüphesinde ve 40 yaş üstünde tercih edilir. Kanama ve enfeksiyon riski taşır.
Antibiyotik tedavisi apse durumunda, selülit varsa, sistemik enfeksiyon belirtilerinde ve cinsel yolla bulaşan enfeksiyon pozitifliğinde verilir.
Tedavi Sonrası
Sitz banyolarına devam edilmeli, ağrı kesici kullanılmalı ve hijyen kurallarına dikkat edilmelidir. Word kateteri 4-6 hafta yerinde tutulur ve kontrol muayenesi yapılır.
Komplikasyonlar
Apse oluşumu, yüzde 5-15 oranında tekrarlama, selülit yayılımı, nadir olarak sepsis, kronik kist ve skar dokusu oluşumu olası komplikasyonlardır.
Korunma
Genital hijyen, güvenli cinsel ilişki, cinsel yolla bulaşan enfeksiyon taraması ve travmadan kaçınma koruyucu önlemlerdir.
Bartolin Bezi Kanseri
Nadir görülmekle birlikte 40 yaş üstünde dikkatli olunmalıdır. Tüm vulva kanserlerinin yüzde 1-2'sini oluşturur. Sert ve düzensiz kitle, hızlı büyüme şüphe uyandırır ve biyopsi gerektirir.
Kliniğimizde Bartolin Kisti Tedavisi
Op. Dr. Tamella Taghiyeva, Bartolin kisti ve apsesi tedavisinde geniş deneyime sahiptir. Kliniğimizde hızlı tanı ve değerlendirme, cinsel yolla bulaşan enfeksiyon taraması, Word kateter uygulaması, marsupializasyon, gerekirse bez eksizyonu, ağrı kontrolü ve tekrarlayan vakalarda kapsamlı tedavi sunulmaktadır. Vajina girişinde şişlik veya ağrı varsa randevu alın; erken tedavi ile hızla iyileşebilirsiniz.