Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar.
Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar (CYBH) Nedir?
Cinsel yolla bulaşan hastalıklar veya enfeksiyonlar vajinal, anal veya oral cinsel ilişki yoluyla bulaşan enfeksiyonlardır. Dünya genelinde her yıl milyonlarca yeni CYBH vakası görülmektedir. Çoğu CYBH belirti vermeden bulaşabilir ve tedavisiz bırakıldığında ciddi komplikasyonlara yol açabilir.
Erken tanı ve tedavi hem kişinin sağlığı hem de partnerlere bulaşın önlenmesi açısından kritik öneme sahiptir.
Sık Görülen CYBH Türleri
Bakteriyel enfeksiyonlar arasında klamidya en sık görülen bakteriyel CYBH'dir. Çoğu vakada belirti vermez ve kadınlarda pelvik inflamatuar hastalık ile infertilite nedeni olabilir. Antibiyotik ile tedavi edilir. Gonore yani bel soğukluğu Neisseria gonorrhoeae bakterisinin neden olduğu bir enfeksiyondur. Genital akıntı ve yanma yapar, tedavisiz bırakılırsa pelvik inflamatuar hastalık ve infertiliteye yol açar. Artan antibiyotik direnci nedeniyle tedavi zorlaşabilir. Sifiliz yani frengi Treponema pallidum bakterisinin neden olduğu evreli bir hastalıktır. Ağrısız ülser ile başlar, gebelikte bebeğe geçebilir ve penisilin ile tedavi edilir.
Viral enfeksiyonlar arasında HPV yani Human Papilloma Virüs en yaygın CYBH'dir. Düşük riskli tipler genital siğillere, yüksek riskli tipler serviks kanserine neden olur. Aşı ile önlenebilir ve çoğu enfeksiyon kendiliğinden temizlenir. Genital herpes HSV-1 veya HSV-2 virüsünün neden olduğu ağrılı veziküller ve ülserlerle karakterizedir. Tekrarlayan ataklar görülür, tam tedavi yoktur ancak kontrol altına alınabilir. Doğumda bebeğe geçebilir. HIV/AIDS bağışıklık sistemini zayıflatır, erken evrede belirti vermeyebilir, antiretroviral tedavi ile kontrol altına alınır ancak tam tedavi yoktur. Hepatit B karaciğer enfeksiyonuna neden olur, aşı ile önlenebilir ve kronikleşebilir.
Parazitik enfeksiyonlar arasında trikomoniazis Trichomonas vaginalis parazitinin neden olduğu köpüklü ve kötü kokulu akıntı ile karakterizedir ve antibiyotik ile tedavi edilir. Pubik bit ve uyuz genital bölgede kaşıntıya neden olur ve topikal tedavi ile kontrol altına alınır.
Risk Faktörleri ve Belirtiler
Risk faktörleri arasında korunmasız cinsel ilişki, çok sayıda cinsel partner, yeni cinsel partner, alkol veya madde etkisinde cinsel ilişki, CYBH öyküsü ve genç yaş yani 15-24 yaş arası sayılabilir.
Kadınlarda belirtiler anormal vajinal akıntı, akıntıda koku değişikliği, genital kaşıntı veya yanma, ağrılı idrar yapma, cinsel ilişkide ağrı, adetler arası kanama, alt karın ağrısı ve genital bölgede yara veya siğil olabilir. Önemli bir uyarı olarak klamidya ve gonorenin yüzde 70-80'i kadınlarda belirti vermez, bu nedenle düzenli tarama önemlidir.
Komplikasyonlar ve Tanı
Tedavisiz CYBH pelvik inflamatuar hastalık, infertilite yani kısırlık, ektopik gebelik riski, kronik pelvik ağrı, HPV'ye bağlı serviks kanseri, gebelikte bebek komplikasyonları ve HIV bulaşma riskinde artışa yol açabilir.
Tarama testleri olarak klamidya ve gonokok PCR testi, HIV antikor/antijen testi, sifiliz serolojisi olarak RPR ve VDRL, Hepatit B ve C taraması ve HPV/PAP smear uygulanır. Tarama önerilen gruplar 25 yaş altı cinsel aktif kadınlar için yıllık, yeni veya çok sayıda partneri olanlar, gebeler ilk vizitte, CYBH öyküsü olanlar ve HIV pozitif bireylerdir.
Tedavi
Bakteriyel enfeksiyonlar antibiyotiklerle tedavi edilir. Klamidya için azitromisin veya doksisiklin, gonore için seftriakson artı azitromisin, sifiliz için penisilin ve trikomonas için metronidazol kullanılır.
Viral enfeksiyonlarda genital herpes için antiviral ilaçlar olarak asiklovir ve valasiklovir, HPV siğilleri için topikal tedavi, kriyoterapi veya cerrahi, HIV için antiretroviral tedavi ve kronik hepatit B için antiviral tedavi uygulanır.
Partner tedavisi çok önemlidir. Tüm cinsel partnerler bilgilendirilmeli, eşzamanlı tedavi yapılmalı ve tedavi tamamlanana kadar cinsel ilişkiden kaçınılmalıdır.
Korunma ve Gebelikte CYBH
Korunma yöntemleri kondom kullanımı, tek eşlilik, partner seçiminde dikkat, HPV ve Hepatit B aşısı, düzenli tarama ve alkol/madde etkisinde riskli davranışlardan kaçınmadır.
Gebelikte tüm gebelere tarama önerilir. Klamidya, gonore, sifiliz, HIV ve hepatit B taraması yapılır. Tedavisiz enfeksiyonlar bebeği etkileyebilir ve erken doğum, düşük doğum ağırlığı riski artırır. Herpes ve HIV doğumda bebege geçebilir.
Kliniğimizde CYBH Tarama ve Tedavisi
Op. Dr. Tamella Taghiyeva, CYBH tarama ve tedavisinde gizlilik ilkesiyle hizmet vermektedir. Kliniğimizde kapsamlı CYBH taraması, gizlilik garantisi, hızlı test sonuçları, etkili tedavi protokolleri, partner danışmanlığı, HPV aşılama ve koruyucu sağlık danışmanlığı sunulmaktadır. CYBH belirtileriniz varsa veya tarama yaptırmak istiyorsanız randevu alın; erken tanı ve tedavi önemlidir.