Hormonlu Spiral

Hormonlu Spiral Nedir?

Hormonlu spiral (IUS - Intrauterin Sistem veya LNG-IUS - Levonorgestrel salgılayan intrauterin sistem), rahim içine yerleştirilen ve sürekli olarak düşük doz progestin hormonu (levonorgestrel) salgılayan T şeklinde bir cihazdır. Hem uzun süreli etkili kontrasepsiyon hem de belirli jinekolojik durumların tedavisi için kullanılan güvenli ve etkili bir yöntemdir. Modern jinekolojinin en değerli araçlarından biri olarak kabul edilmektedir.

Hormonlu spiral, en etkili geri dönüşümlü kontrasepsiyon yöntemlerinden biridir ve %99'un üzerinde koruma sağlar. Ayrıca adet kanamalarını azaltma, menstrüel ağrıyı hafifletme ve endometriozis tedavisi gibi terapötik faydaları da bulunmaktadır. Bu çoklu faydaları nedeniyle hem kontrasepsiyon hem de tedavi amacıyla yaygın olarak tercih edilmektedir.

Dünya genelinde milyonlarca kadın tarafından güvenle kullanılan hormonlu spiral, hem doğum yapmış hem de doğum yapmamış kadınlar için uygun seçenekler sunmaktadır. Tek seferlik takılma işlemi ile yıllarca kesintisiz koruma sağlaması, günlük hap almayı veya her ilişki öncesi önlem almayı gerektirmemesi büyük avantaj sağlar.

Hormonlu Spiral Türleri

Mirena (52 mg Levonorgestrel)

En yaygın kullanılan ve en yüksek doz içeren hormonlu spiraldir:

• 52 mg levonorgestrel içerir, en yüksek doz hormon salınımı sağlar
• 8 yıla kadar kesintisiz kontrasepsiyon koruması sunar
• Ağır adet kanamalarının (menoraji) etkili tedavisinde kullanılır
• Endometriozis ve adenomiyozis tedavisinde endikedir
• Menopoz hormon tedavisinde rahim koruması için tercih edilir
• T kolları 32 mm genişliğindedir

Kyleena (19.5 mg Levonorgestrel)

Orta doz hormon içeren ve daha küçük boyutlu seçenek:

• 19.5 mg levonorgestrel ile orta düzey hormon salınımı
• 5 yıla kadar kontrasepsiyon koruması sağlar
• Mirena'ya göre daha küçük boyut (T kolları 28 mm)
• Doğum yapmamış kadınlar için daha uygun olabilir
• Takılma sırasında daha az rahatsızlık

Jaydess/Skyla (13.5 mg Levonorgestrel)

En düşük doz ve en küçük boyutlu hormonlu spiral:

• 13.5 mg levonorgestrel ile en düşük doz hormon
• 3 yıla kadar kontrasepsiyon koruması
• En küçük boyut (T kolları 28 mm, kol uzunluğu kısa)
• Doğum yapmamış genç kadınlar için özellikle uygundur
• Daha az sistemik yan etki beklentisi

Hormonlu Spiral Nasıl Çalışır?

Etki Mekanizmaları

Hormonlu spiral, birden fazla mekanizma ile gebeliği önler:

• Servikal mukus kalınlaşması: Rahim ağzı mukusu kalınlaşarak spermlerin geçişini fiziksel olarak engeller
• Endometrium incelmesi: Rahim iç tabakası (endometrium) incelir, implantasyonu zorlaştırır ve adet kanamalarını azaltır
• Sperm fonksiyonunun engellenmesi: Sperm hareketliliği ve canlılığı azalır
• Kısmi yumurtlama baskılanması: Kullanıcıların yaklaşık %5-15'inde yumurtlama baskılanabilir
• Fallop tüplerinde etki: Tüp hareketleri etkilenerek döllemeyi zorlaştırır

Hormon Salınımı

Hormonlu spiralin hormon salınım özellikleri:

• Lokal etki: Hormon ağırlıklı olarak rahim içinde etkilidir
• Sistemik etki minimal: Kana geçen hormon miktarı çok düşüktür
• Günlük sabit salınım: Sürekli ve düzenli hormon salınımı sağlar
• Zamanla azalan doz: Yıllar içinde salınım hafifçe azalır ancak etkinlik korunur
• Doğum kontrol haplarına göre çok daha düşük doz

Hormonlu Spiralin Avantajları

Kontraseptif Avantajlar

Korunma yöntemi olarak hormonlu spiralin sağladığı faydalar:

• Uzun süreli kesintisiz koruma: Modele göre 3-8 yıl
• Günlük hatırlama gerektirmez, yaşam tarzını etkilemez
• %99'dan fazla etkinlik oranı, en etkili geri dönüşümlü yöntemlerden
• Hızlı doğurganlık dönüşü: Çıkarıldıktan sonra doğurganlık hemen geri döner
• Emzirme döneminde güvenle kullanılabilir
• Cinsel ilişki öncesi hazırlık gerektirmez

Terapötik (Tedavi) Avantajlar

Hormonlu spiralin kontrasepsiyon dışındaki tıbbi faydaları:

• Adet kanamalarını azaltır: %90'a varan oranda kanama miktarı düşer
• Adet ağrısını (dismenore) hafifletir: Menstrüel kramplarda belirgin azalma
• Anemi tedavisi: Azalan kanama ile demir eksikliği anemisi düzelir
• Endometriozis tedavisi: Endometriozise bağlı ağrı ve semptomları azaltır
• Adenomiyozis tedavisi: Rahim kas dokusundaki endometriozisi tedavi eder
• Rahim içi zarın korunması: Menopoz hormon tedavisinde endometrium koruması sağlar

Hormonlu Spiral Kimlere Uygun?

İdeal Adaylar

Hormonlu spiral aşağıdaki durumlar için uygundur:

• Uzun süreli etkili kontrasepsiyon isteyen kadınlar
• Ağır adet kanaması (menoraji) şikayeti olanlar
• Adet ağrısı (dismenore) yaşayanlar
• Endometriozis veya adenomiyozis tanısı alanlar
• Doğum kontrol haplarının yan etkilerinden kaçınmak isteyenler
• Emziren anneler
• Östrojen kullanamayan kadınlar
• Menopoz hormon tedavisi alan kadınlar (rahim koruması için)

Kontrendikasyonlar (Uygun Olmayan Durumlar)

Aşağıdaki durumlarda hormonlu spiral takılmamalıdır:

• Aktif pelvik enfeksiyon veya cinsel yolla bulaşan enfeksiyon
• Tedavi edilmemiş servisit
• Anormal rahim anatomisi (miyom, septat uterus)
• Gebelik veya gebelik şüphesi
• Açıklanmamış vajinal kanama
• Meme kanseri (aktif veya öyküsü)
• Aktif karaciğer hastalığı
• Progestine karşı alerji

Hormonlu Spiral Takılması

İşlem Öncesi Hazırlık

Spiral takılmadan önce yapılması gerekenler:

• Jinekolojik muayene ve enfeksiyon taraması
• Gebelik testi (şüphe varsa)
• İdeal zaman: Adet döneminde veya hemen sonrasında
• İşlem öncesi ağrı kesici alınabilir
• Rahatlatıcı bir ortam ve bilgilendirme

Takılma İşlemi

Hormonlu spiral takılma süreci:

• Jinekolojik pozisyonda spekulum yerleştirilir
• Rahim ağzı antiseptik ile temizlenir
• Rahim boyu ölçülür (sonda ile)
• Spiral özel aplikatör ile rahim içine yerleştirilir
• İpler uygun uzunlukta kesilir
• İşlem süresi yaklaşık 5-10 dakikadır
• Kısa süreli kramp ve rahatsızlık normal

İşlem Sonrası

Spiral takıldıktan sonraki süreç:

• Hafif kramp ve lekelenme birkaç gün sürebilir
• İlk ay yedek yöntem kullanılması önerilir (adet döneminde takıldıysa gerekmez)
• İlk kontrol 4-6 hafta sonra yapılır
• İp kontrolünün öğretilmesi
• Yıllık jinekolojik kontroller önerilir

Hormonlu Spiralin Olası Yan Etkileri

Yaygın Yan Etkiler

İlk aylarda görülebilen ve genellikle geçici olan yan etkiler:

• Düzensiz kanama veya lekelenme (ilk 3-6 ay)
• Adet kanamasının azalması veya kesilmesi (amenore)
• Baş ağrısı
• Meme hassasiyeti
• Akne
• Ruh hali değişiklikleri
• Yumurtalık kistleri (genellikle kendiliğinden geriler)

Nadir Komplikasyonlar

Çok nadir görülen ancak dikkat edilmesi gereken durumlar:

• Spiral düşmesi (ekspülsiyon): %2-10 oranında
• Rahim delinmesi (perforasyon): Çok nadir (<%0.1)
• Pelvik enfeksiyon: Takımdan sonraki ilk 20 gün riski hafif artar
• Ektopik gebelik: Çok nadir, ancak gebelik olursa risk yüksektir

Hormonlu Spiral Çıkarılması

Spiralin çıkarılması hakkında bilgiler:

• İstenildiği zaman çıkarılabilir
• Basit ve kısa bir işlemdir
• İpler yardımıyla nazikçe çekilir
• Doğurganlık çıkarıldıktan hemen sonra geri döner
• Yeni spiral hemen takılabilir
• Adet döneminde çıkarılması tercih edilir (gebelik amaçlanmıyorsa)

Hormonlu Spiral ve Bakırlı Spiral Karşılaştırması

İki spiral türü arasındaki temel farklar:

Hormonlu Spiral (IUS)

• Progestin hormonu (levonorgestrel) salgılar
• Adet kanamalarını önemli ölçüde azaltır
• Adet ağrısını hafifletir
• Endometriozis tedavisinde kullanılır
• Hormonal yan etkiler olabilir (meme hassasiyeti, akne)
• Amenore (adet kesilmesi) yaygındır

Bakırlı Spiral (IUD)

• Hormonsuz, bakır iyonları ile etkili
• Adet kanamalarını artırabilir
• Adet ağrısını şiddetlendirebilir
• Tedavi amacı taşımaz, sadece kontrasepsiyon
• Hormon kullanamayan kadınlar için ideal
• Daha ucuz ve uzun ömürlü (10 yıla kadar)

Hormonlu Spiral ve Gebelik

Hormonlu spiral kullanırken veya sonrasında gebelik hakkında bilgiler:

• Spiral yerindeyken gebelik çok nadirdir (%0.2'den az)
• Gebelik oluşursa spiral çıkarılmalıdır (mümkünse)
• Spiral ile gebelikte düşük ve enfeksiyon riski artar
• Spiral çıkarıldıktan sonra doğurganlık hemen geri döner
• Bebek üzerinde bilinen kalıcı etki yoktur
• Planlı gebelik için spiral çıkarılarak beklenebilir

Sık Sorulan Sorular

Hormonlu spiral ağrılı mıdır?

Takılma sırasında kısa süreli kramp ve rahatsızlık hissedilebilir. Çoğu kadın işlemi tolere eder. Ağrı kesici önceden alınabilir. Takıldıktan sonra genellikle ağrı olmaz.

Adet kanaması kesilirse sorun mudur?

Hayır, hormonlu spiral kullanımında adet kanamasının azalması veya kesilmesi normaldir ve sağlık açısından zararlı değildir. Bu durum, spiralin rahim iç tabakasını inceltmesinin doğal sonucudur.

Spiral düştüğünü nasıl anlarım?

Düzenli ip kontrolü ile takip edilebilir. Ani ağrı, anormal kanama veya iplerin hissedilmemesi durumunda hekime başvurulmalıdır.

Cinsel ilişkiyi etkiler mi?

Hayır, spiral cinsel ilişkiyi etkilemez. Partner ipleri hissetmez (düzgün kesilmişse). Spontan ve kesintisiz cinsel yaşam mümkündür.

Doğum yapmamış kadınlar kullanabilir mi?

Evet, özellikle Kyleena ve Jaydess/Skyla gibi küçük boyutlu spiraller doğum yapmamış kadınlar için uygundur.

Spiral ne zaman takılmalıdır?

Spiral en ideal olarak adet döneminde takılır çünkü bu dönemde rahim ağzı doğal olarak açıktır ve gebelik olmadığı kesindir. Ancak döngünün herhangi bir zamanında da takılabilir.

Spiralin süresi dolmadan değiştirilmesi gerekir mi?

Hayır, spiral belirtilen süre boyunca etkilidir. Süre dolmadan önce değiştirmek gerekmez. Ancak yan etkiler veya başka nedenlerle istenildiğinde çıkarılabilir.

Kliniğimizde Hormonlu Spiral Hizmetleri

Op. Dr. Tamella Taghiyeva, hormonlu spiral takma ve çıkarma işlemlerinde uzun yıllara dayanan deneyime sahiptir. Kliniğimizde bireysel ihtiyaçlarınıza uygun spiral türü belirlenmekte ve güvenli bir ortamda işlem gerçekleştirilmektedir.

Sunduğumuz hizmetler:

• Kapsamlı ve detaylı danışmanlık ile spiral seçimi
• Tüm spiral türlerinin (Mirena, Kyleena, Jaydess) uygulanması
• Ağrısız ve konforlu takılma işlemi için özel teknikler
• Spiral çıkarma ve değiştirme
• Düzenli kontrol ve takip
• Yan etki yönetimi ve destek
• Hasta eğitimi ve bilgilendirme

Hormonlu spiral hakkında bilgi almak veya randevu almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz. Uzun süreli, etkili ve konforlu kontrasepsiyon için doğru seçimi birlikte yapalım. Kliniğimizde spiral takılma işlemi deneyimli ellerle, steril ortamda ve hastanın konforuna maksimum özen gösterilerek gerçekleştirilmektedir. Hem kontrasepsiyon hem de ağır adet kanaması veya endometriozis gibi jinekolojik sorunların tedavisi için hormonlu spiral etkili bir çözüm sunmaktadır. Bireysel sağlık durumunuza ve ihtiyaçlarınıza en uygun spiral türünü belirlemek için detaylı değerlendirme yapılmaktadır. Modern jinekolojinin bu değerli aracından faydalanmak için randevunuzu alabilirsiniz.