Embriyonun rahim dışında yerleşmesi.
Ektopik Gebelik (Dış Gebelik) Nedir?
Ektopik gebelik, döllenmiş yumurtanın rahim dışında bir yere yerleşmesi durumudur. Normal gebelikte döllenmiş yumurta rahime ulaşıp orada yerleşirken, ektopik gebelikte bu yerleşim rahim dışında gerçekleşir. En sık fallop tüplerinde yüzde 95-98 oranında görülmekle birlikte yumurtalıkta, servikste, karın boşluğunda veya sezaryen skarında da gelişebilir.
Ektopik gebelik potansiyel olarak hayatı tehdit eden bir durumdur. Rahim dışındaki dokular büyüyen gebeliği taşıyamaz ve bu durum kanama ve rüptüre yol açabilir. Erken tanı ve tedavi hayat kurtarıcıdır.
Nedenleri ve Risk Faktörleri
Tüp hasarı en önemli risk faktörüdür. Pelvik İnflamatuar Hastalık yani PİD en önemli nedendir. Klamidya enfeksiyonu sessiz tüp hasarı yapabilir. Gonore enfeksiyonu, geçirilmiş tüp cerrahisi, önceki ektopik gebelik ve tüp ligasyonu başarısızlığı da tüp hasarına yol açabilir. Önceki ektopik gebelik sonrası risk yüzde 10-15 artar.
Diğer risk faktörleri arasında endometriozis, infertilite tedavisi, rahim içi araç kullanımı, 35 yaş üstü olmak, sigara kullanımı, birden fazla cinsel partner, daha önce karın cerrahisi geçirme ve konjenital tüp anomalileri sayılabilir.
Belirtiler
Erken belirtiler arasında gecikmiş adet, pozitif gebelik testi, tek taraflı alt karın ağrısı, vajinal kanama veya lekelenme ve omuz ağrısı yer alır. Omuz ağrısı diyafram iritasyonuna bağlı olarak karın içi kanamayı işaret edebilir.
İleri evre veya rüptür belirtileri ciddi bir acil durumu gösterir. Ani şiddetli karın ağrısı, sersemlik veya bayılma, hızlı kalp atışı, düşük tansiyon, soluk cilt, soğuk terleme ve şok belirtileri görülebilir. Bu durumda acil müdahale gerekir.
Tanı
Beta-hCG takibi tanının temelini oluşturur. Normal gebelikte 48 saatte yüzde 60 artış beklenir. Ektopik gebelikte yavaş artış veya plato görülür. Diskriminatör düzey 1500-2000 IU/L'dir ve bu seviyenin üzerinde rahim içinde gebelik görülmemesi ektopik gebeliği düşündürür.
Ultrasonografide transvajinal ultrason ilk tercihtir. Rahim içinde gebelik kesesi yokluğu, tüpte gebelik kesesi veya kalp atışı, adneksiyel kitle ve Douglas boşluğunda serbest sıvı değerlendirilir. Diagnostik laparoskopi şüpheli vakalarda kesin tanı için yapılır ve aynı seansta tedavi imkanı sağlar.
Tedavi
Bekleme yönetimi seçilmiş vakalarda uygulanabilir. Düşük beta-hCG düzeyi genellikle 1000 IU/L'nin altında, beta-hCG'nin düşme eğiliminde olması, hemodinamik stabilite ve güvenilir takip imkanı gereklidir. Başarı oranı yüzde 50-70'tir.
Medikal tedavide metotreksat kullanılır. Bu ilaç folik asit antagonistidir ve hızlı bölünen hücreleri hedefler. Tek doz veya çoklu doz protokolleri uygulanabilir. Metotreksat kriterleri arasında hemodinamik stabilite, rüptür belirtisi olmaması, beta-hCG genellikle 5000 IU/L'nin altında olması, kitle boyutunun 3.5-4 cm'den küçük olması, fetal kalp atışı olmaması ve normal karaciğer, böbrek ve kemik iliği fonksiyonları sayılabilir. Tedavi sonrası 4. ve 7. günlerde beta-hCG kontrolü yapılır ve haftalık takip sıfırlanana kadar sürdürülür. Başarı oranı yüzde 85-95'tir.
Cerrahi tedavi rüptür veya hemodinamik instabilite, metotreksat kontraendikasyonları veya başarısızlığı, büyük ektopik gebelik ve fetal kalp atışı varlığında gerekir. Laparoskopik salpingostomide tüp korunarak ektopik gebelik çıkarılır ve gelecek fertilite için tüp korunur. Laparoskopik salpingektomide etkilenen tüp tamamen çıkarılır ve rüptür veya ciddi tüp hasarında tercih edilir. Laparotomi hemodinamik instabilite ve masif hemoperitoneum durumunda uygulanır.
Tedavi Sonrası
Her iki tedavide de beta-hCG sıfırlanana kadar haftalık takip gerekir ve bu genellikle 2-6 hafta sürer. Tekrar gebelik için metotreksat sonrası 3 ay, cerrahi sonrası 1-3 ay bekleme önerilir. Tekrar ektopik gebelik riski yüzde 10-15'tir.
Gelecek Gebelikler
Tüp korunduysa yüzde 60-80 intrauterin gebelik oranı beklenir. Tek tüp kalırsa gebelik oranları korunur. Her iki tüp alınırsa IVF ile gebelik mümkündür. Her gebelikte erken ultrason ile intrauterin yerleşim doğrulanmalıdır.
Komplikasyonlar
Tedavisiz bırakılırsa tüp rüptürü, masif karın içi kanama, hemorajik şok ve ölüm riski vardır. Bu nedenle erken tanı ve tedavi hayati önem taşır.
Kliniğimizde Ektopik Gebelik Tedavisi
Op. Dr. Tamella Taghiyeva, ektopik gebelik tanı ve tedavisinde geniş deneyime sahiptir. Kliniğimizde hızlı tanı ve değerlendirme, beta-hCG ve ultrason takibi, metotreksat tedavisi, laparoskopik cerrahi, fertilite koruyucu yaklaşım ve acil durumlarda hızlı müdahale sunulmaktadır. Erken gebelik belirtileriniz varsa veya dış gebelik şüpheniz varsa derhal başvurun.