Üst genital sistemin enfeksiyonu.
Pelvik İnflamatuar Hastalık (PİD) Nedir?
Pelvik İnflamatuar Hastalık veya PİD, üst genital sistemin enfeksiyonu olup rahim, fallop tüpleri ve yumurtalıkları etkileyen ciddi bir inflamatuar durumdur. Genellikle vajina veya serviksten yükselen bakterilerin neden olduğu PİD, tedavi edilmezse kronik pelvik ağrı, infertilite ve ektopik gebelik gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir.
PİD üreme çağındaki kadınlarda önemli bir sağlık sorunudur ve cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlarla yakın ilişkilidir. Erken tanı ve tedavi komplikasyonları önlemede kritik öneme sahiptir.
Nedenleri
Cinsel yolla bulaşan patojenler PİD'in en sık nedenleridir. Chlamydia trachomatis vakaların yüzde 30-50'sinden sorumludur ve en sık nedendir. Neisseria gonorrhoeae ikinci en sık nedendir ve çoğu vakada bu iki patojen birlikte bulunur. Mycoplasma genitalium, Gardnerella vaginalis, anaerobik bakteriler, Gram-negatif enterik bakteriler ve streptokoklar da PİD'e neden olabilir.
Bulaş yolları arasında en sık serviksten yukarı doğru yayılım görülür. Jinekolojik işlemler sonrası, rahim içi araç yerleştirmeden sonraki ilk 3 hafta, doğum veya düşük sonrası da enfeksiyon gelişebilir.
Risk Faktörleri
15-25 yaş arası olmak en önemli risk faktörlerinden biridir. Çok sayıda veya yeni cinsel partner, cinsel yolla bulaşan enfeksiyon öyküsü, önceki PİD atağı, kondom kullanmama, vajinal duş, rahim içi araç kullanımının ilk haftaları ve bakteriyel vajinozis diğer risk faktörleri arasındadır.
Belirtiler
PİD belirtileri hafiften ağıra değişkenlik gösterebilir. Klasik belirtiler arasında alt karın ağrısı en sık görülenidir. Pelvik ağrı, anormal vajinal akıntı, ağrılı cinsel ilişki yani disparoni, adetler arası ve cinsel ilişki sonrası kanama ile ağrılı idrar yapma görülebilir.
Ağır enfeksiyon belirtileri olarak 38 derecenin üzerinde yüksek ateş, titreme, şiddetli karın ağrısı, bulantı, kusma ve genel halsizlik görülür. Sessiz PİD hafif veya belirsiz semptomlarla seyreder, tanı gecikebilir ancak komplikasyon riski devam eder.
Komplikasyonlar
Akut komplikasyonlar arasında tubo-ovaryan apse yani tüp ve yumurtalıkta apse oluşumu, peritonit yani karın zarı iltihabı ve Fitz-Hugh-Curtis sendromu yani perihepatit sayılabilir.
Kronik komplikasyonlar ciddi sonuçlar doğurabilir. İnfertilite tüp hasarına bağlı gelişir ve tek bir atak sonrası risk yüzde 15-20'dir. Ektopik gebelik riski 6-10 kat artar. Hastaların yüzde 30-40'ında kronik pelvik ağrı gelişir. Tekrarlayan PİD riski artar ve pelvik yapışıklıklar oluşabilir.
Tanı
Klinik tanı kriterleri arasında servikal hareket hassasiyeti, uterin hassasiyet ve adneksiyel hassasiyetten biri veya daha fazlası bulunmalıdır. Ek tanı kriterleri olarak 38.3 derecenin üzerinde ateş, mukopürülan servikal akıntı, vajinal akıntıda çok sayıda lökosit, yükselmiş CRP veya sedimentasyon ve klamidya veya gonokok pozitifliği değerlendirilir.
Laboratuvar testleri olarak tam kan sayımı, CRP, sedimentasyon, gebelik testi, klamidya ve gonokok testleri, vajinal akıntı mikroskopisi, HIV ve sifiliz taraması istenir. Görüntüleme olarak transvajinal ultrason tubo-ovaryan apse ve serbest sıvı değerlendirmesi için kullanılır. Laparoskopi altın standart tanı yöntemidir ve şüpheli vakalarda, apse drenajı ve yapışıklık giderilmesi için uygulanabilir.
Tedavi
Tedavi prensipleri geniş spektrumlu antibiyotikler, polimikrobiyal kapsam, erken tedavi başlanması ve tedavinin tamamlanmasıdır. Hafif-orta şiddetli PİD'de ayaktan tedavi uygulanabilir. Seftriakson, doksisiklin ve gerekirse metronidazol kombinasyonu 14 gün süreyle verilir ve 48-72 saatte kontrol yapılır.
Hastane yatışı gereken durumlar arasında cerrahi acil durumların ekarte edilememesi, tubo-ovaryan apse şüphesi, gebelik, yüksek ateş ve kusma ile seyreden ağır hastalık, oral tedaviye yanıtsızlık ve ayaktan tedaviye uyumsuzluk sayılabilir. Yatan hasta tedavisinde intravenöz antibiyotikler uygulanır ve klinik düzelme sonrası oral tedaviye geçilir. Cerrahi tedavi tubo-ovaryan apse drenajı veya rüptür durumunda acil cerrahi için gerekebilir.
Partner Yönetimi
Son 60 gün içindeki tüm cinsel partnerler değerlendirilmelidir. Klamidya ve gonokok taraması yapılır ve ampirik tedavi önerilir. Tedavi tamamlanana kadar cinsel ilişkiden kaçınılmalıdır.
Önleme
Güvenli cinsel ilişki ve kondom kullanımı, cinsel partner sayısını sınırlama, düzenli cinsel yolla bulaşan enfeksiyon taraması, klamidya ve gonokok enfeksiyonlarının erken tedavisi ve vajinal duştan kaçınma koruyucu önlemler arasındadır.
Kliniğimizde PİD Tedavisi
Op. Dr. Tamella Taghiyeva, pelvik enfeksiyonların tanı ve tedavisinde geniş deneyime sahiptir. Kliniğimizde hızlı tanı ve değerlendirme, kapsamlı enfeksiyon taraması, etkili antibiyotik tedavisi, tubo-ovaryan apse yönetimi, laparoskopik cerrahi, infertilite değerlendirmesi, partner yönlendirmesi ve uzun dönem takip sunulmaktadır. Alt karın ağrısı, ateş veya anormal akıntı şikayetiniz varsa erken başvurun; erken tedavi komplikasyonları önler.