Adet düzensizlikleri: amenore, menoraji, oligomenore.
Menstrüel Bozukluklar Nedir?
Menstrüel bozukluklar yani adet düzensizlikleri, normal adet döngüsünün zamanlamasında, süresinde, miktarında veya eşlik eden semptomlarda anormallikler ile karakterize durumların tümünü kapsar. Kadınların önemli bir kısmı yaşamları boyunca çeşitli adet düzensizlikleri yaşar.
Normal bir adet döngüsü 21-35 gün aralığında olup kanama süresi 3-7 gündür. Bu değerlerin dışındaki durumlar veya aşırı semptomlar menstrüel bozukluk olarak değerlendirilir ve altta yatan nedenlerin araştırılmasını gerektirir.
Menstrüel Bozukluk Türleri
Kanama miktarı bozuklukları arasında menoraji yani ağır adet kanaması en sık görülendir. Aşırı miktarda adet kanaması, 7 günden uzun süren kanama, saatte bir ped veya tampon değiştirme gereksinimi, pıhtılı kanama ve anemi gelişimi karakteristiktir. Hipomenore ise az adet kanamasıdır ve çok az miktarda, 2 günden kısa süren, lekelenme şeklinde adet görülür.
Döngü zamanlaması bozuklukları da sıktır. Oligomenore seyrek adet demektir ve 35 günden uzun döngüler ile yılda 9'dan az adet görülmesi ile karakterizedir. PCOS'ta sık görülür. Polimenore sık adet demektir ve 21 günden kısa döngüler ile ayda birden fazla adet görülür. Amenore adet yokluğudur ve primer amenore 15 yaşına kadar hiç adet görmeme, sekonder amenore ise daha önce adet görürken 3 ay veya daha fazla adet yokluğu olarak tanımlanır.
Düzensiz kanamalar arasında metroraji adetler arası düzensiz kanama, menometroraji ise hem ağır hem de düzensiz kanamadır. Dismenore yani ağrılı adet, primer olarak pelvik patoloji olmadan veya sekonder olarak altta yatan hastalığa bağlı gelişebilir.
Nedenleri
Hormonal nedenler arasında polikistik over sendromu, tiroid bozuklukları, hiperprolaktinemi, erken over yetmezliği, hipotalamik amenore ve perimenopoz sayılabilir. Yapısal nedenler olarak miyomlar, endometrial polipler, adenomiyozis, endometriozis ve rahim içi yapışıklıklar önemlidir.
Enfeksiyonlar arasında endometrit, pelvik inflamatuar hastalık ve cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar yer alır. Sistemik hastalıklar olarak koagülasyon bozuklukları, karaciğer ve böbrek hastalıkları ve otoimmün hastalıklar menstrüel bozukluğa neden olabilir.
İlaç ve yaşam tarzı faktörleri de önemlidir. Hormonal kontraseptifler, antikoagülanlar, aşırı egzersiz, aşırı kilo kaybı veya alımı, stres ve yeme bozuklukları adet düzensizliğine yol açabilir.
Belirtiler
Düzensiz adet döngüleri, aşırı veya çok az kanama, uzun veya kısa süreli kanama, adetler arası kanama, adet görmeme ve şiddetli adet ağrısı temel belirtilerdir. Anemi nedeniyle yorgunluk, halsizlik, baş ağrısı ve baş dönmesi de görülebilir.
Tanı
Öykü ve muayenede son 3-6 aylık adet takvimi, kanama miktarı ve süresi, eşlik eden semptomlar ve jinekolojik muayene değerlendirilir. Laboratuvar testleri olarak hemogram, gebelik testi, tiroid fonksiyon testleri, prolaktin, FSH, LH, östradiol, PCOS şüphesinde androjenler ve koagülasyon testleri istenir.
Görüntüleme olarak pelvik ultrason, salin infüzyon sonografisi ve gerekirse MRI kullanılır. Endometrial değerlendirme için endometrial biyopsi, histeroskopi veya dilatasyon ve küretaj yapılabilir.
Tedavi
Medikal tedavide hormonal tedaviler olarak kombine oral kontraseptifler düzenli döngü sağlar, progestinler siklik veya sürekli kullanılabilir, hormonal spiral kanamayı azaltır ve GnRH analogları geçici amenore oluşturur. Non-hormonal tedaviler olarak traneksamik asit kanama miktarını azaltır, NSAİİ kanama ve ağrıyı azaltır ve demir takviyesi anemi tedavisinde kullanılır.
Cerrahi tedavi olarak polipektomi endometrial polip çıkarılması, miyomektomi miyom çıkarılması, endometrial ablasyon rahim iç tabakasının yakılması ve histerektomi rahmin alınması uygulanabilir. Altta yatan nedene yönelik olarak tiroid hastalığı, PCOS, hiperprolaktinemi veya enfeksiyon tedavisi yapılır.
Dismenore tedavisinde NSAİİ grubu ilaçlar, hormonal kontraseptifler, sıcak uygulama ve egzersiz faydalıdır. Endometriozis varsa spesifik tedavi gerekir. Amenore tedavisinde nedene yönelik tedavi, kilo düzenleme, stres yönetimi, gerekirse hormon replasman tedavisi ve infertilite varsa ovülasyon indüksiyonu uygulanır.
Ne Zaman Doktora Başvurmalı
Adet döngüleri 21 günden kısa veya 35 günden uzunsa, 7 günden fazla süren kanama varsa, aşırı kanama nedeniyle saatte bir ped değişimi gerekiyorsa, 3 aydan fazla süredir adet görmüyorsanız, adetler arası kanama varsa, şiddetli adet ağrısı yaşıyorsanız veya menopoz sonrası kanama oluyorsa mutlaka değerlendirme yapılmalıdır.
Kliniğimizde Menstrüel Bozukluk Tedavisi
Op. Dr. Tamella Taghiyeva, adet düzensizliklerinin tanı ve tedavisinde geniş deneyime sahiptir. Kliniğimizde kapsamlı hormonal değerlendirme, ultrason ve görüntüleme, endometrial biyopsi ve histeroskopi, bireyselleştirilmiş tedavi planları, medikal ve cerrahi tedavi seçenekleri ve fertilite koruyucu yaklaşım sunulmaktadır. Adet düzensizliği yaşıyorsanız randevu alın; doğru tanı ve tedavi ile yaşam kalitenizi artırabilirsiniz.